yaptırım

hukuk sisteminin işleyişi için var olmuş devlet desteğidir.
yaptırım sadece cezadan ibaret değildir.
başlıca yaptırım türleri:
ceza, cebr-i icra, tazminat, geçersizlik, eksiklik, butlan, iptal ve yokluktur.

ceza yaptırımları, hukuka aykırı eylemler sonucu uygulanır. Para cezası ve hapis cezası olmak üzere iki çeşittir.

idari normlara uyulmaması durumunda ortaya çıkan idari yaptırımlar da vardır ki onlara da trafik cezaları gibi para cezalarını veya uyarma, kınama, meslekten ihraç gibi disiplin cezaları örnek olarak verilebilir.

tazminat, maddi ve manevi tazminat olmak üzere ikiye ayrılır. Haksız fiil halinde veya taraflar arası sözleşmenin ihlal edilmesi durumunda *tazminata hükmedilebilir.

haksız fiil durumunda kişinin malvarlığında eksilme meydana geldiyse maddi zarar, kişide oluşan acı, üzüntü ve kişilik haklarında, onurunda meydana gelen zararlar ise manevi zararlardır.

Kural olarak bu iki zarar da para ile tazmin edilir. Ancak maddi zarar para ile giderilemiyorsa eşya ile de zarar giderilebilir. Manevi zarar durumunda ise paranın haricinde özür dileme, tekzip, mahkeme kararının ilanı vb. şekillerle *tazmin edilebilir.

Bir kurala uyulmadığında gösterilen tepkiye denir.
(bkz: müeyyide)

bir kurala uyulmadığında uymayanın karşılaşacağı, ona acı verecek, mutsuz edecek dönüttür.
(bkz: müeyyide)