necip asım

29 aralık 1861 tarihinde kilis'te dünyaya gelen araştırmacı-yazar necip asım (yazıksız); orhun yazıtları , atabetü l hakayık , evliya çelebi'nin seyahatnamesi üzerine yaptığı çalışmalarla ve ahmed midhat efendi'nin çabaları ile girdiği tercüman ı hakikat gazetesi'nde kaleme aldığı teknik yazılarla tanınmıştır.

La Societe Asiatique (asya cemiyeti) üyesi olan yazar, türkoloji konusundaki araştırmalarından ötürü, 1892 yılında chicago'da açılan bir sergide madalya ve türkoloji diploması ile ödüllendirilmiştir.

istanbul darülfünunu'nda türkoloji bölümünü kuran ve türk dili tarihi kürsüsü'nün ilk profesörü kabul edilen Necip Asım Yazıksız, 1927 seçimlerinde erzurum milletvekili olarak meclise de girmiş, siyasi faaliyetlerinin yanısıra tdk bünyesinde de çalışarak, türkçe'nin aslına uygun olarak sadeleştirilmesi bağlamında önemli katkılar sağlamıştır.

13 aralık 1935'de istanbul'da ölen yazar, ardında; 200 civarında tamamı araştırmalara dayalı kitap, 500'ün üzerinde araştırma yazısı ve ders notları ile sayısız teknik makale bırakmıştır.

Leon Cahun'dan ve bazı doğru kaynaklardan faydalanarak en geniş Türk tarihini yazmış, 1918 de Ayasofya Kütüphanesi'nde Atabet-ül-Hakayık'ı ilim dünyasına tanıtan Kilis'i değerli büyüğümüz.

” Halk nazarında yaptığım en iyi şey Türk kelimesini vav ile yazışım oldu. Niçin böyle yazıyorsun, diye sordukları zaman “etrâk-i bî idrak” yazılmasın diye cevap veriyor idim. Bana bundan dolayı vav’lı Türk dediler. O zamana kadar Türk o kadar hakir idi ki aslen Türk olanlar bile Türk’üm diyemezdi.

Osmanlılık düşünce iklimi içinde Türklük ruhunun hemen hemen kaybolmak tehlikesi geçirdiği günlerde, Necip Asım ve arkadaşlarının millî ruhun canlanması için gösterdiği gayretler, dil ve tarihimize karşı ilgi ve sevgi uyandırmak maksadıyla yaptıkları çalışmalar günümüzde minnetle anılacak büyük hizmetlerdir. Osmanlı imparatorluğu camiasındaki unsurlarda, Milliyetçilik hareketleri çok önce uyanmıştı. Türkler arasında milliyetçilik fikir ve cereyanının kuvvetlenmesinde ise Asım ve arkadaşları unutulmaz emekler sarf etmişler ve bunlar daha sonraları büyük bir fikir hareketi ve şuurlu bir ülkü haline gelen Türk milliyetçiliğinin mücahidi ve öncüsü olmuşlardır.

Necip Asım Bey, hem Osmanlının son dönemine hem de Cumhuriyetin kuruluşuna tanıklık etmiş bir aydındır. Düşünceleri ile yeni Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasında da etkili olmuştur. Kendisi askeri ve sivil olmak üzere farklı görevlerde bulunmuştur. Dârülfünûn‟da hocalık yapmış ve Mustafa Kemal Atatürk gibi yetiştirdiği birçok öğrenci ile Türkiye Cumhuriyetinin gerek kültür, gerek bilim, gerekse siyasi hayatına mühim katkılar yapmıştır. Milletvekilliği yapmış, Cumhuriyetin kuruluşunda rol almıştır.