galen

tıp doktoru, bilim insanı ve filozof.

bergamali galen olarak da bilinir. (bkz: pergamon)

128-131 yillarinda izmir´in bergamon ilcesinde, 199-216 yillari arasinda da roma´da yasamistir.

anatomi ile ilgilenen bir hekimdir kendisi. ögretileri 1500 yil boyunca devamliligini sürdürmüs antik bilgelerden birisidir kendisi.

Babasi mimar ve matematikci olan nikon´dur. Nikon, Aristoteles felsefesi, matematik ve doga bilimleri dersi veriyordu.

146 yilindan itibaren tib konularina önem vermistir. izmir´de okudu. 19 yasinda iken; o dönemin tib konularinda merkezi olan iskenderiye´ye gitti. 158 yilinda bergamon´a geri geldi.
Gladyatörlerin spor ve yara doktoru olarak görev aldi ve ayni zamanda kendi doktor evini acti. olimpiyatlarda sporculara tibbi yardimlarda bulunuyordu. o dönem tedavi ettigi yaralari bilimsel olarak aciklamaya basladi.

161 yilindan itibaren roma´da yasamaya basladi. büyük ihtimal Antoninus vebası sebebiyle 166 yillarinda roma´yi terk etti. tekrar bergamon´da gladyatör hekimi olarak calismaya basladi.

vebanin askerlere bulastigi sebebiyle, roma imperatoru Marcus Aurelius´un ricasi üzerine Aquileia´ya gitti. Galen´in tenimlamasina göre buradaki epidemi Çiçek hastalığı.

192 yilinda roma´da cikan büyük bir yanginda kütüphanesi yanmistir. 2007 yilinda kesfedilen yazitinda bu durumdan sikayetci oldugunu da kaleme almistir.

kendisi roma´da ölmüstür. arastirmalara göre ölüm yili 199-200 olarak söylenmekte ama genelde ölüm yili 216 olarak kullanilmakta, hatta 204 yili olarak da karsimiza cikmaktadir.

yazitlari orta cagin baslarinda Huneyn bin ishak tarafindan cevrilmeye baslanmistir.

Galen, filozofun yanı sıra önde gelen antik yunan doktorlardan biriydi. Galen, tıp anlayışını ve öğretimini tamamen değiştirmek için kapsamlı bilgiyi “en ileri” gözlem pratiği ile birleştiren bir bilgindi.

eczacılığın babasıdır.

Şöhretini imparatorları iyileştirmekle yapan Galen, Hipocratesın doğum yeri olan istanköy adasının 150 mil kuzeyinde Bergama da doğmuştur. Galen Aescuiapiumlara olduğu kadar, iskenderiye deki de dahil olmak üzere bütün kütüphanelere girme hakkını elde etmiş ve birçok öğrenci yetiştirmiştir. Derslerini hasta gözlemlerine dayanarak vermiştir. Arterlerin gerçek fonksiyonunu bulan ve içlerinde kan bulunduğunu ilk defa ortaya atan hekimin Galen olduğu söylenir. Daha önceki devirlerde arterlerin havayla dolu olduğu sanılmaktaydı. Bir yazısında safra taşı krizinin belirtilerini anlatmakta, bunun karnın üst tarafından omuza doğru yayılan bir ağrı ile başladığını ifade etmektedir.

bergamalı galen olarakta bilinir, Roma imparatorluğunun aile hekimligini yapmıştır. yıllarca gladyatörlerin yaralarını inceleyen ve tedavi eden galen, insan anatomisini çok iyi biliyordu. Yaptigi ameliyatlarda Afyon ve alkolü yatistirici ve ağrı kesici olarak kullanmıştır. 16. Yüzyıla kadar yapıtları referans olarak alınmıştır. Modern tıbbın temelini atmış, zamanında hiç kimsenin cesaret bile edemeyeceği beyin, göz gibi hassas ameliyatlari gerçekleştirmiştir. 87 yaşında ölmüştür.

felsefe ile de uğraşan galen'in kafasında şekillenen düşünceler yeni yeni belirmekte olan hıristiyanlık ile bağdaşıyordu.
bu nedenle galen'in ilmi araştırma ve tezleri kilise tarafında kabul görmüştür.
galen'in 400 yazılı eserinden günümüze 100 kadar ulaşmış, kilisenin korunmasına alındığı için hızla yayılmıştır.
ölümünden sonra arkasında, uzun bir dönem boyunca başvuru kitabı olarak kabul görmüş çok sayıda eser bıraktı.
bıraktığı eser sayısı olarak dört yüz rakamı tahmin edilmektedir.
ilk olarak droglardan ilaç elde etmeye başlamıştır bu yüzden eczacılığın ve farmasötik teknolojinin babası sayılmaktadır.

antik yunan uygarlığı'nın en önemli hekimlerindendir,
islam dünyasında calinus olarak bilinir.
ilk eğitimini mimar olan babasından almıştır.
babası daha çok geometrik ve aritmetik derslerini verirken aynı zamanda mantık ve tıp alanlarında da eğitim görmesi için yönlendirilen galenos, bunun için bergama, izmir, corinthos ve iskenderiye'ye giderek buralarda tıp eğitimi gördü.
eğitimi sırasında aristocu felsefecilerle tanıştı.
daha sonra bergama'ya geri döndü.
roma'ya çağrılarak kralın küçük oğluna özel doktorluk yapması istendi.
bu arada tıp ve felsefe konularında ders verirken, bu alanlarla ilgili olarak eserler yazdı. ancak, roma'da çıkan yangında aralarında aristo gibi filozoflarında da bulunduğu çoğu kişiye ait kitaplarla birlikte kendi eserleri de yanmıştır.
romada gladyatörlerin cerrahlığını yapmış, sonra imparatorluk sarayına hekim olmuştur.
tedavi çalışmalarının yanı sıra anatomi, fizyoloji, farmakoloji bilimleri ve ayrıca felsefe ile ilgilenmiştir.
zamanın tıp bilimine tamamıyla hakim olan galen, bu bilim dalını orijinal ilkelere göre yeniden düzenlemiştir.
galen ününü özellikle araştırma metoduyla kazanmıştır.
galen'e göre analizler hastalıkların incelenip iyileştirilmesinin temelini oluşturur.

(bkz: galenit)