domates

Domates Dünya'ya Amerika kıtasının keşfinden sonra yayıldığı söylenen bir sebzedir. Ben bunun doğru olduğunu düşünmüyorum artık. Amerika'nın keşfinden önce de Asya mutfağında domates kullanılmış olabilir.

Neden mi?

Çocukluğumda oturduğumuz evin bahçesinde domates yetiştiriyorduk. yaşım elli. yıllar öncesinden bahsediyorum yani. o domatesler burnumda tütüyor resmen. kabuğu incecik, lezzeti sanki cennettendi. bugün yediğimiz domateslere benzemiyordu. bu günkü hormonlu domatesler belki o günkü domatesleri şöyle bir hatırlatır. ama lezzet açısından arada fark var.

maksadım çocukluk anılarımla sizi meşgul etmek değil. Bundan on yıl kadar önceydi yanlış hatırlamıyorsam. Ya Hürriyet ya da Milliyet gazetesinde okuduğum bir haber ilgimi çekmişti. Çin'li arkeologlar bir araştırma yaparken 3000 yıllık bir bambu bulmuşlar. Bambu mumla ile doluymuş ve içerisinde bir takım tohumlar varmış. Bu tohumların sonradan kullanılmak üzere bu yöntemle muhafaza edilmiş olabileceğini düşünmüşler. Tohumların ne tohumu olduğunu öğrenmek için bilim adamlarına inceletmişler. Tohum domates çekirdeğine benziyorumuş. Üşenmemişler ve tohumu ekmişler. Sonra da ürünler yetişince afiyetle yemişler. Yedikleri sebze bu günkü domatesi şöyle bir hatırlatıyormuş, ama lezzet açısından arada fark varmış. Tadını çok beğenmişler.

Yaşımın elli olduğunu söylemiştim. Dünyada yirmi yıldır hormonlu tarım yapılıyor. Hiç bir sebzenin tadı tuzu yok. Belki domatesin gerçek tadını bilmeyen Çinli bilim adamlarının yediği sebze gerçek domatesti? Olamaz mı? Çünkü domateslerin genetiği son yirmi yılda çok değişti.

Yani öyle sanıyorum ki domates Asya'da binlerce yıldır vardı. Muhtemelen hazreti Mevlana'da domates yemiş olabilirdi. Oysa Murat Bardakçı Fatih Altaylı ile yaptığı Tarihin Arka Odası isimli bir televizyon programında Elif Şafak'a bir romanından ötürü göndermede bulunmuştu. Elif Şafak o romanında Mevlana'ya domates yediriyormuş. Murat Bardakçı Anadolu'da o devirlerde domates yetişmediğini düşüyor olabilir. Ama o kadar emin olmamak lazım bence.

(bkz: tarihin arka odası)