bugün

bugut yazıtı

Bugut Yazıtı, Türk tarihinin en eski anıt yazıtlarından biridir. Yaklaşık 581–584 yıllarına tarihlendirilir ve Birinci Göktürk Kağanlığı dönemine aittir.

Bugut Yazıtı'nın araştırmacı tarafından yayımlanan metni;

Tanrısal Tatpar Kağan'ın oğulları, torunları ve yakınları bir araya geldi.
Kağanın ölümünün ardından yedi gün boyunca yas tuttular.
Cenaze töreni gerçekleştirildi.
Daha sonra Tatpar Kağan'ın oğlu Umna'nın hükümdarlığı ve tahtın devredilmesiyle ilgili olaylar anlatıldı. - Bu bölümün bazı kısımları hasarlı olduğundan metin tam olarak okunamıyor

bulunan Bölge: Moğolistan, Arhangay eyaleti.
Yer: Bugut Dağı çevresi.
Bulunuş: 1950'li yıllarda bilim dünyasında tanınmış, daha sonra ayrıntılı araştırılmıştır.
Tarihi: Yaklaşık 581–584.
Yazı malzemesi: Taş.
Kaide: Taş kaplumbağa.
Yazıt bugün Moğolistan'da Tsetserleg'deki müzede korunmaktadır.

Hangi kağan adına dikilmiştir?
- Taspar (Tatpar) Kağan ; Geleneksel yorumlardan birine göre yazıt onun adına dikilmiştir. Taspar, Bumin Kağan'ın oğullarından biridir ve 572–581 yılları arasında hüküm sürmüştür.
- Mahan Tegin ; ilk çözümlemelerde yazıtın onun adına dikildiği düşünülmüştür. Ancak Yutaka Yoshida'nın 2019 tarihli yeni okuması bu yorumu sorgulamıştır.

Yazıtta hangi diller kullanılmıştır? = Üç yüzü Soğdca ve Soğd alfabesi. Dördüncü yüzü Brahmi alfabesiyle yazılmış erken Moğolca.

Yazıtta neler anlatılıyor? = Bugut Yazıtı'nın Soğdca metninde şu hükümdarların adlarıyla karşılaşıyoruz: Bumin Kağan, Mukan Kağan, Taspar Kağan, Nivar Kağan
-Yazıtın yeni çözümlemesi özellikle Taspar'ın hükümdarlığının meşruiyetini, oğlu Umna'nın tahta çıkışını ve Taspar'ın cenaze törenini anlatıyor.

Yazıtın Türk tarihi açısından önemi = Birinci Göktürk Kağanlığı döneminden kalan en önemli yazılı tarihî belgelerden biridir. Bumin, Mukan ve Taspar gibi ilk dönem kağanları hakkında bilgi verir. Türklerin Soğdlarla kültürel ve siyasi ilişkilerini gösterir. Göktürk sarayında farklı dillerin ve yazı sistemlerinin kullanıldığını kanıtlar. Göktürklerde hükümdarlık ve tahtın devredilmesi konusuna ışık tutar.
Gündemdeki Haberler
Güncel Önemli Başlıklar
© 2005 – 2026 uludagsozluk.com