bugün
- uludağ sözlük efsane nesil toplanıyor zirvesi 202644
- kabirde türküm dersen kafana topuzu yersin10
- askerde çatışmaya giren var mı14
- traveler of secret moments entryni beğendi11
- 18 kasım 2026 sözcü gazetesi manşeti5
- eksi 18 derecede üşüyen erkek3
- anayasa mahkemesi'nin genelevlerle ilgili kararı10
- en saçma semavi din4
- sözlük yazaralarının çalamadığı enstrümanlar6
- kuzey kore4
- sabahları 16 km koşan yakışıklı adonisli erkek6
- adalet ve kalkınma partisi3
- askerlik yapmayanların siklenmediği gerçeği2
- siyasal islamcılar10
- ups boobss tarzı entry girmek7
- çocuklara yalan söylemek3
- atatürk resminden rahatsız olan piçler3
- basın hürdür sansür edilemez3
- akp politikalarına kim karar veriyor4
- sözcü tv'ye kayyum atanması8
- türk kelimesinden rahatsız olan piçler3
- kumar bağımlılığı7
- göçmen2
- 17 kasım sözcü tv'ye kayyum atanması35
- siyasal islamcılar çok tatlı3
- arkadaşlar bakar mısınız bi17
- asuman krause4
- başsavcı2
- 50 bin tl maaş yeterli mi9
- düğünde gelinin annesinin giydiği kıyafet22
- kabul görmüş fikirlerin sorgulanmaması3
- sözlük yazarlarının kekleri12
- cuckold ömrü uzatıyor2
- yabancı kadınla evlenmek10
- azerbaycan'da din görevlilerine memurluk yasağı19
- kayyum atanan medya kuruluşları3
- transeksüel ile sevişmek gay yapar mı13
- eski nickimi özlüyor olmam12
- ev genci23
- 32 yaş evlenmek için çok mu geç8
- kopya çekmenin etiği7
- tuncer bakırhan'ın öcalan açıklaması11
- jelibon yemek zararli midir4
- teleport olabilen kız2
- 17 kasım 2026 ümit özlale polsan açıklaması10
- istanbul'da 475 milyona villa olması9
- alta kaçırmaya başlanan yaş6
- elimizde kalan tek nick teknik11
- geceyi bir kamyon kasasında geçirmek7
- muşlettin emmi'nin hakkın rahmetine kavuşması18
19 mayıs 1919 milli uyanış ve milli mücadelenin başladığı gün.
aynı zamanda atatürk'ü anma gençlik ve spor bayramı...
bu milli bayramın bu sene 102. yılındayız. kutlu ve mutlu olsun...
ulu önder atatürk, 19 mayıs 1919 sabahı saat 08.15'te samsun'a ayak bastı...
peki ulu önder ve beraberindekilerin 102 yıl önce bugün ayak bastıkları samsun ve çevresi o gün nasıldı? ne haldeydi?
mustafa kemal ve beraberindekiler, giriştikleri zorlu mücadelenin ilk durağında nasıl bir yere gelmişlerdi???
o yüzden atatürk'ün milli mücadeleyi başlattığı samsun ve çevresinin ne durumda olduğunu bilmek, kutsal milli mücadelemizin ilk adımının ne kadar önemli bir detay olduğunu kavramak açısından iyi olacaktır...
samsun ve çevresi, pontusçuluk faaliyetlerinin ilk görüldüğü yerdir.
1921 yılında merzifon amerikan kolejini basan kuvayi milliye'nin ele geçirdiği belgelerden, bağımsız bir pontus devleti fikrinin ilk olarak, 1904 yılında merzifon amerikan kolejinde ortaya atılmış ve başkenti samsun olup sınırları batum'a uzanan bu sözde devletin ilk çalışmalarına burada başladığı anlaşılmıştır.
görsel
yine amerikan koleji bünyesinde rum irfanperver kulübü ve pontus kulübü adlı iki kulüp kurulmuş ayrıca bir de gizli pontus cemiyeti kurularak bu cemiyet ile samsun, merzifon, trabzon, ordu, giresun, gümüşhane ve amasya'da büyük bir teşkilatlanma organize etmişlerdir.
bafra yakınlarındaki nebyan bölgesi tarihte ilk pontus çetelerinin teşkilatlandığı yerdir.
görsel
nebyan bölgesinde bulunan 17 rum köyünde toplam 1500-2000 civarı silahlı pontus çetecisi bulunmaktaydı. pontus çetelerinin türk köylerine ilk saldırıları da zaten burada başlamıştır.
19 mayıs 1919'da samsun ve çevresinde irili ufaklı 40'tan fazla pontus çetesi bulunmaktaydı. ayrıca mütareke sonrası bölgede ermeni çeteleri de ortaya çıkmaya başlamış ve ermeni çeteciler, rum çeteleri ile ortak hareket etmeye başlamışlardı.
bu pontus çetelerine dahil olan silahlı milis sayısı 15 binin üzerindeydi...
görsel
samsun ve çevresinde faaliyet gösteren tespit edebildiğim bazı pontus çeteleri(içlerinde ermeni çeteleri de var) şunlardır;
bafra'dan istavri ve aliko, havza'dan piç vasil, taflan'dan lefter, osmanbeyli peço, ladikli andon, piç ilya olarak da bilinen kara ilya, bafra'dan kel sava, eğribel'den anastas, balcıoğlu deli yani, beylik'ten sarı istil, havza'dan çavuş eleni, kavaklıoğlu yuan, todaroğlu agabyos, taşçıoğlu kara sava, gürdekoğlu simyon, temüroğlu yani, balıkpınarlı istavri, anastesoğlu hacı ve biraderleri, satırhan hacı bedros, haridosoğlu kara dimitri, istefanoğlu kör panayut, kethüdaoğlu haralambos, krekioğlu sava, nikolaoğlu kosti, abanoz yorgi, kliboğlu yango, sokuloğlu çetesi, hesakil çetesi, alaçamlı perikles, orak'ın oğlu penayut, kerabus yazıcıoğlu, doğanoğlu todori, çapulcu lefter, tekfurlu kara artin oğlu ulusa, yozgatlı artin çetesi, kabacevizli sarı ohannes, kapıkayalı mıgırdıç ve çetesi, karanın haçik ve sarı haçik, minasoğulları çetesi, tüylüoğlu orut, martelli çetesi, havancı kirkor, kara banayıt, mandiloğlu artin, papasoğlu istefan, limandereden trabzonluoğlu hacı sava, ünye'den moris ve çetesi, sokrad ve avanesi, sarı pavli, çakallı'dan mihail ve çetesi, tahmazoğlu haçik, baltacıoğlu kirapus, iliya patlakoğlu, deli mina, orakoğlu anestis, konstantin çavuş, tütüncüoğlu hacı, kısa yorgi, kara todor, samsunlu estil, rum dimyet, kode çavuş, simonoğlu andrea, lefteroğlu vasil, terzi panço, papasoğlu manuel, ando çavuş, seferoğlu yorgi, zurnacı sava, deli tanes, topal bedros, ve kumarcı vasil...
pontusçuluk fikri ve karadeniz'de bir pontus devleti kurma hayaliyle ortaya çıkan bu çeteler, daha 1. dünya savaşı'nın başında faaliyetlerine başlamış, mütareke sonrası ise katliamlarını arttırmıştı.
bölgede bulunan osmanlı birlikleri, pontus çeteleri ile mücadele etmeye çalışıyor, lakin pek başarılı olamıyordu.
buna rağmen ingilizler, türklerin pontus çeteleri ile mücadele etmelerinden ve de teslim edilmesi gereken bazı silahların teslim edilmeyip türk yurtseverler tarafından kaçırılması ve bunların bölgede kurulan türk çetelerine dağıtılmasından şikayetçiydiler.
mustafa kemal paşa işte böyle bir bölgeye 9. ordu müfettişi olarak, ingilizlere yardımcı olmak ve türk çetelerinin pontus çeteleri ile mücadele etmesine engel olmak için nasihat vermek ile görevlendirilmişti...(tabi onun amacı çok farklıydı)
18 mayıs 1919 günü karadeniz'deki fırtına nedeniyle mustafa kemal paşa, sinop'ta karaya çıkıp kara yolu vasıtasıyla samsun'a gelmek istemiş, lakin bölgedeki bu rum çetelerinden dolayı bu fikirden vazgeçilmiştir.
(bkz: 18 mayıs 1919 mustafa kemal in sinop a gelişi/#44721139)
bunu müteakiben, kemal paşa ve silah arkadaşlarının ayak bastığı samsun'da, mondros mütarekesi sebebiyle silahları teslim edilmiş ve dağıtılmış bir tümen komutanlığı bulunmaktaydı. tümen mevcudu 2000 civarındaydı, ama bu tümen savaş gücü elinden alınmış, ancak jandarma vazifesi ifa edebilecek hale getirilmişti, tümen mevcudiyetini oluşturan erlerin çoğu terhis bekliyordu, kaza merkezlerinde ise sadece jandarma birlikleri vardı.
görsel
yukarıda da bahsettiğim üzre, ulu önder samsun'a 9. ordu müfettişi olarak atanmıştı.
9. ordu, erzurum, erzincan, sivas, karadeniz ve kafkaslardan sorumluydu, lakin ortada 9. ordu diye bir ordu da kalmamıştı...
ayrıca mustafa kemal'in ayak bastığı samsun merkezinde tam donanımlı bir ingiliz alayı konuşluydu, 17 mayıs günü de buna ilave olarak 200 askerden oluşan bir ingiliz taburu daha samsun'a çıkarılmıştı...
bir detay daha vermek istiyorum.
"samsun'a ayak bastı" denir ya hep.
mustafa kemal paşa'nın samsun'da ilk adımı attığı yer, tütün iskelesidir.
görsel
ne acıdır ki bir ulusun kaderinin değişmesinin ilk adımlarına sahne olan bu iskele reji idaresi'ne aittir. 1884 yılından beri çökmüş olan osmanlı'nın gelirlerine el koyan reji idaresine ait olan bu iskele bir ulusun makus kaderini değiştirecek ve iflas etmiş osmanlı'nın küllerinin üzerine yeniden doğacak yeni bir devletin uyanışına sahne oluyordu işte...
işte 19 mayıs 1919 tarihinde mustafa kemal paşa samsun'a ayak bastığında bölgede durum böyleydi...
kemal paşa'nın ayak bastığı samsun'da, devlete ait ayak basacak bir iskele bile yoktu...
asker yoktu...ordu yoktu...
silah, top, tüfek yoktu...
para zaten hiç yoktu...
limanda ingilizler...
dağlarda, ormanlarda pontus ve ermeni çeteleri vardı...
günler sonra 25 mayıs'ta havza'ya giderlerken dağ başında otomobilleri bozulmuş, bütün bu olumsuz şartlara rağmen o; havza istikametine doğru yürüyüşe geçmiş ve şu sözleri mırıldanmıştı;
dağ başını duman almış,
gümüş dere durmaz akar...
güneş ufuktan şimdi doğar,
yürüyelim arkadaşlar...
bu ağaçlar güzel kuşlar,
yürüyelim arkadaşlar...
sevgili türk gençliği şunu bilmelidir ki, bugün sahip olduğunuz şartlar, o gün bir avuç vatanseverin sahip olduğu şartlardan binlerce kat daha fazladır.
sizler her türlü olumsuzluğa rağmen yürümekten vazgeçmeyen, "yürüyelim arkadaşlar" diyen bir liderin geleceği emanet ettiği birer neferlersiniz.
muhtaç olduğunuz kudret, damarlarınızdaki asil kanda mevcuttur...
bayramımız kutlu olsun...
görsel
#tarih
aynı zamanda atatürk'ü anma gençlik ve spor bayramı...
bu milli bayramın bu sene 102. yılındayız. kutlu ve mutlu olsun...
ulu önder atatürk, 19 mayıs 1919 sabahı saat 08.15'te samsun'a ayak bastı...
peki ulu önder ve beraberindekilerin 102 yıl önce bugün ayak bastıkları samsun ve çevresi o gün nasıldı? ne haldeydi?
mustafa kemal ve beraberindekiler, giriştikleri zorlu mücadelenin ilk durağında nasıl bir yere gelmişlerdi???
o yüzden atatürk'ün milli mücadeleyi başlattığı samsun ve çevresinin ne durumda olduğunu bilmek, kutsal milli mücadelemizin ilk adımının ne kadar önemli bir detay olduğunu kavramak açısından iyi olacaktır...
samsun ve çevresi, pontusçuluk faaliyetlerinin ilk görüldüğü yerdir.
1921 yılında merzifon amerikan kolejini basan kuvayi milliye'nin ele geçirdiği belgelerden, bağımsız bir pontus devleti fikrinin ilk olarak, 1904 yılında merzifon amerikan kolejinde ortaya atılmış ve başkenti samsun olup sınırları batum'a uzanan bu sözde devletin ilk çalışmalarına burada başladığı anlaşılmıştır.
görsel
yine amerikan koleji bünyesinde rum irfanperver kulübü ve pontus kulübü adlı iki kulüp kurulmuş ayrıca bir de gizli pontus cemiyeti kurularak bu cemiyet ile samsun, merzifon, trabzon, ordu, giresun, gümüşhane ve amasya'da büyük bir teşkilatlanma organize etmişlerdir.
bafra yakınlarındaki nebyan bölgesi tarihte ilk pontus çetelerinin teşkilatlandığı yerdir.
görsel
nebyan bölgesinde bulunan 17 rum köyünde toplam 1500-2000 civarı silahlı pontus çetecisi bulunmaktaydı. pontus çetelerinin türk köylerine ilk saldırıları da zaten burada başlamıştır.
19 mayıs 1919'da samsun ve çevresinde irili ufaklı 40'tan fazla pontus çetesi bulunmaktaydı. ayrıca mütareke sonrası bölgede ermeni çeteleri de ortaya çıkmaya başlamış ve ermeni çeteciler, rum çeteleri ile ortak hareket etmeye başlamışlardı.
bu pontus çetelerine dahil olan silahlı milis sayısı 15 binin üzerindeydi...
görsel
samsun ve çevresinde faaliyet gösteren tespit edebildiğim bazı pontus çeteleri(içlerinde ermeni çeteleri de var) şunlardır;
bafra'dan istavri ve aliko, havza'dan piç vasil, taflan'dan lefter, osmanbeyli peço, ladikli andon, piç ilya olarak da bilinen kara ilya, bafra'dan kel sava, eğribel'den anastas, balcıoğlu deli yani, beylik'ten sarı istil, havza'dan çavuş eleni, kavaklıoğlu yuan, todaroğlu agabyos, taşçıoğlu kara sava, gürdekoğlu simyon, temüroğlu yani, balıkpınarlı istavri, anastesoğlu hacı ve biraderleri, satırhan hacı bedros, haridosoğlu kara dimitri, istefanoğlu kör panayut, kethüdaoğlu haralambos, krekioğlu sava, nikolaoğlu kosti, abanoz yorgi, kliboğlu yango, sokuloğlu çetesi, hesakil çetesi, alaçamlı perikles, orak'ın oğlu penayut, kerabus yazıcıoğlu, doğanoğlu todori, çapulcu lefter, tekfurlu kara artin oğlu ulusa, yozgatlı artin çetesi, kabacevizli sarı ohannes, kapıkayalı mıgırdıç ve çetesi, karanın haçik ve sarı haçik, minasoğulları çetesi, tüylüoğlu orut, martelli çetesi, havancı kirkor, kara banayıt, mandiloğlu artin, papasoğlu istefan, limandereden trabzonluoğlu hacı sava, ünye'den moris ve çetesi, sokrad ve avanesi, sarı pavli, çakallı'dan mihail ve çetesi, tahmazoğlu haçik, baltacıoğlu kirapus, iliya patlakoğlu, deli mina, orakoğlu anestis, konstantin çavuş, tütüncüoğlu hacı, kısa yorgi, kara todor, samsunlu estil, rum dimyet, kode çavuş, simonoğlu andrea, lefteroğlu vasil, terzi panço, papasoğlu manuel, ando çavuş, seferoğlu yorgi, zurnacı sava, deli tanes, topal bedros, ve kumarcı vasil...
pontusçuluk fikri ve karadeniz'de bir pontus devleti kurma hayaliyle ortaya çıkan bu çeteler, daha 1. dünya savaşı'nın başında faaliyetlerine başlamış, mütareke sonrası ise katliamlarını arttırmıştı.
bölgede bulunan osmanlı birlikleri, pontus çeteleri ile mücadele etmeye çalışıyor, lakin pek başarılı olamıyordu.
buna rağmen ingilizler, türklerin pontus çeteleri ile mücadele etmelerinden ve de teslim edilmesi gereken bazı silahların teslim edilmeyip türk yurtseverler tarafından kaçırılması ve bunların bölgede kurulan türk çetelerine dağıtılmasından şikayetçiydiler.
mustafa kemal paşa işte böyle bir bölgeye 9. ordu müfettişi olarak, ingilizlere yardımcı olmak ve türk çetelerinin pontus çeteleri ile mücadele etmesine engel olmak için nasihat vermek ile görevlendirilmişti...(tabi onun amacı çok farklıydı)
18 mayıs 1919 günü karadeniz'deki fırtına nedeniyle mustafa kemal paşa, sinop'ta karaya çıkıp kara yolu vasıtasıyla samsun'a gelmek istemiş, lakin bölgedeki bu rum çetelerinden dolayı bu fikirden vazgeçilmiştir.
(bkz: 18 mayıs 1919 mustafa kemal in sinop a gelişi/#44721139)
bunu müteakiben, kemal paşa ve silah arkadaşlarının ayak bastığı samsun'da, mondros mütarekesi sebebiyle silahları teslim edilmiş ve dağıtılmış bir tümen komutanlığı bulunmaktaydı. tümen mevcudu 2000 civarındaydı, ama bu tümen savaş gücü elinden alınmış, ancak jandarma vazifesi ifa edebilecek hale getirilmişti, tümen mevcudiyetini oluşturan erlerin çoğu terhis bekliyordu, kaza merkezlerinde ise sadece jandarma birlikleri vardı.
görsel
yukarıda da bahsettiğim üzre, ulu önder samsun'a 9. ordu müfettişi olarak atanmıştı.
9. ordu, erzurum, erzincan, sivas, karadeniz ve kafkaslardan sorumluydu, lakin ortada 9. ordu diye bir ordu da kalmamıştı...
ayrıca mustafa kemal'in ayak bastığı samsun merkezinde tam donanımlı bir ingiliz alayı konuşluydu, 17 mayıs günü de buna ilave olarak 200 askerden oluşan bir ingiliz taburu daha samsun'a çıkarılmıştı...
bir detay daha vermek istiyorum.
"samsun'a ayak bastı" denir ya hep.
mustafa kemal paşa'nın samsun'da ilk adımı attığı yer, tütün iskelesidir.
görsel
ne acıdır ki bir ulusun kaderinin değişmesinin ilk adımlarına sahne olan bu iskele reji idaresi'ne aittir. 1884 yılından beri çökmüş olan osmanlı'nın gelirlerine el koyan reji idaresine ait olan bu iskele bir ulusun makus kaderini değiştirecek ve iflas etmiş osmanlı'nın küllerinin üzerine yeniden doğacak yeni bir devletin uyanışına sahne oluyordu işte...
işte 19 mayıs 1919 tarihinde mustafa kemal paşa samsun'a ayak bastığında bölgede durum böyleydi...
kemal paşa'nın ayak bastığı samsun'da, devlete ait ayak basacak bir iskele bile yoktu...
asker yoktu...ordu yoktu...
silah, top, tüfek yoktu...
para zaten hiç yoktu...
limanda ingilizler...
dağlarda, ormanlarda pontus ve ermeni çeteleri vardı...
günler sonra 25 mayıs'ta havza'ya giderlerken dağ başında otomobilleri bozulmuş, bütün bu olumsuz şartlara rağmen o; havza istikametine doğru yürüyüşe geçmiş ve şu sözleri mırıldanmıştı;
dağ başını duman almış,
gümüş dere durmaz akar...
güneş ufuktan şimdi doğar,
yürüyelim arkadaşlar...
bu ağaçlar güzel kuşlar,
yürüyelim arkadaşlar...
sevgili türk gençliği şunu bilmelidir ki, bugün sahip olduğunuz şartlar, o gün bir avuç vatanseverin sahip olduğu şartlardan binlerce kat daha fazladır.
sizler her türlü olumsuzluğa rağmen yürümekten vazgeçmeyen, "yürüyelim arkadaşlar" diyen bir liderin geleceği emanet ettiği birer neferlersiniz.
muhtaç olduğunuz kudret, damarlarınızdaki asil kanda mevcuttur...
bayramımız kutlu olsun...
görsel
#tarih
Gündemdeki Haberler
Güncel Önemli Başlıklar
© 2005 – 2026 uludagsozluk.com