leto

acıların kadını...
apollo ve artemis'in annesi...

leto, koios ile phoibe'nin kızıdır. ana ve babası güçlü gök titanlarıdır. dolayısıyla leto da bir titandır.
tam bir iyilik meleği olan leto'nun çocukluğu ve gençliği çok mesut geçmiştir.
ta ki zeus ile tanışana kadar.

daha önce metis ve themis ile 2 evlilik yapıp boşanmış olan baş tanrı zeus, titan kızı leto'yu görünce hayvani bir içgüdü ile sahip olmak ister.
zaten zeus hangi güzel kadını görse hepsine sahip olmak istermiş.
bunun için de çok çeşitli hilelere başvururmuş.
kimisine kuğu kılığına girip tecavüz eder, kimisine de satir kılığında görünüp sahip olurmuş.

neyse, çapkın dul(!) zeus leto'yu da "sana belediye nikahı kıyacağım" diyerek kandırarak sahip olmuş ve hamile bırakmış.
tabi zeus bu, hamiler bırakınca kadıncağızı kendi haline bırakıp başka aşklara yelken açmış hemen.
ve hoop kendi öz bacısı hera ile aşka tutuşmuş.
bir yanda hamile titan kızı leto, diğer yanda kendi öz bacısı güzeller güzeli tanrıça hera.

hera da çok kurnaz bir orospu ama.
zeus'un leto ile olan ilişkisinden haberdar. başlarda ilişkiyi kabullenmiş.
"ya neticede o kadın da senin çocuğunu taşıyor, bizimle birlikte yaşar, yuvarlanır gideriz" diyerekten zeus'un kalbini kazanmış.
ve bir punduna getirerek zeus'a belediye nikahı kıydırarak zeus'un resmi karısı olmuş.

zeus'un hera ile evlenmesi ile adeta ortada kalan leto, karnındaki bebelerini düşünerek "aman babasız büyümesinler, elalem piç demesin" diyerek duruma razı olmuş.

lakin günler geçip leto'nun karnı büyüdükçe hera orospusu ona düşmanlık yapmaya başlamış. "seni sürdüreceğim bu diyardan" diye tehditler etmiş.
tabi hera'nın yancıları da hera'ya fena gaz vermişler.
zira leto çocuk doğurursa o doğacak çocukların kudretli birer tanrı olacağı aşikarmış.
(bkz: hera/#41122299)

hera bunu istememiş tabi. onu olimpos'tan kovalamış. "yeryüzünün her köşesi sana yasak bundan sonra" diyerek peşine de python adlı dev yılanı takmış.

bütün bunlar olurken zeus hiç ses çıkarmamış iyi mi?
yazık, acıların kadını leto hamile haliyle oradan oraya hera orospusunun şerrinden kaçmış durmuş.

tabi leto'nun hamileliği artık sona yaklaşmış, kadın iyice karnı burnunda doğurdu doğuracak.
hera da hem leto'yu hem çocuklarını katletmek için peşinde.
zeus ise hera'dan korkuyor, ama bir yandan da leto ve doğacak çocuklarına yardım etmek istiyor.
poseidon'u devreye sokmuş zeus.
poseidon biliyorsunuz zeus'un biraderi. zaten zeus tüm çapkınlık maceralarında biraderi poseidon'un yardımına başvuruyor bir şekilde.
işte poseidon bunun üzerine leto'ya yardım ediyor ve leto'yu alıp yunanistan'ın doğusundaki küçük bir ada olan delos'a götürüyor.

leto burada poseidon'un koruması altında tam 9 gün 9 gece sancı çekerek ikiz çocukları apollon ve artemis'i doğurur.

delos adası günümüzde dünyadaki en muazzam apollon tapınaklarından birine sahiptir ve tapınakta poseidon'un dilinden şu şiir yazar;

--spoiler--
Selam sana, ey ulu Leto,
Bu parlak çocukların anası, mutlu ana,
sensin kral Apollon’u,
okçu Artemis’i doğuran,
kayalı Delos’ta doğurduydun oğlunu,
vermiştin sırtını koca dağa, Kynthos’un
sarp eteklerine,
kızını Ortygie’de doğurduydun,
inopos akıntılarının orada,
bir Fenike ağacı dibinde.
--spoiler--

evet, leto böylece çocuklarını doğurur.
apollon ve artemis dünyaya gelir. ama leto'nun acıları biter mi? bitmez...
görsel

hera'nın öfkesi onları delos'ta rahat bırakmaz ve çocukların doğumundan kısa bir süre sonra leto, çocuklarını da alarak(poseidon'un da yardımlarıyla) anadolu'ya gelir.

leto'nun hera'dan kaçış yolu şöyle;
görsel

leto ve evlatları anadolu'ya ayak bastıktan sonra karşılaştığı kurtlar leto ve çocuklarına yol gösterir, xanthos nehri'ne kadar(eşen çayı) onlara eşlik eder ve korurlar.
xanthos nehri'nin güney kesiminde deniz kıyısını kendilerine yurt yaparlar.
yolda onlara eşlik eden kurtlara olan minnet duygusu için de yerleştikleri bölgeye yunanca "kurt" anlamına gelen "lykos" sözcüğünden türetilmiş olan lykia (bkz: likya) adını verirler.

likya halkı leto'yu ve çocuklarını sahiplenir.
onları korur, sevgi ve saygı gösterirler.

leto ve çocuklarına istinaden letoon antik yerleşim alanını kurarlar.
(bkz: letoon/#40340058)

letoon kenti likya uygarlığının dini merkezi olur.
burada likyalılar 3 tapınak inşa ederler.
bu 3 tapınaktan en büyüğü leto'ya aittir ve bugün en sağlamı da odur. ortadaki tapınak artemis'e soldaki tapınak ise apollon'a aittir.
görsel

letoon'daki leto tapınağının mimari bloklarının yüzde 80'i günümüze ulaşmıştır. bu yüzden dünyadaki en iyi korunmuş tapınaklar arasındadır.
görsel
görsel

not: letoon antik kenti, komşusu xanthos ile birlikte unesco dünya mirası listesindedir.
(bkz: xanthos/#40336367)