karl marx

dinden, feuerbach'tan avdetle ruhsuz bir dünyanın ruhu, dünyanın ters dönmüş bilinci olarak söz eder. ateist olanın, yani tanrıyı yadsıyanın engels olduğu pek bilinmez. burdan hareketle marx'a 'din düşmanı' sıfatının yakıştırılması da hakkaniyetli değildir. o, dinin üretim süreçlerinin şekillenmesinde, devlet örgütlenmesinde neye tekabül ettiğine dair eleştirel bir perspektife gönül indirmiştir. bu dünyayı katlanılır kılan şeylerden birinin din olmasını tepeden ve sığ bir karşı çıkışla eleştirmemiştir. bilimsel bir temele, yönteme yaslanan bir hat izlemiştir bu hususta; tıpkı kendisinin uğraş verdiği diğer alanlarda olduğu gibi.

babası marx'ın avukat olmasını istermiş ancak marx buna sırtını dönmüş, insanlığa kendi kaderine sahip çıkmanın yollarını gösterdiği gibi kendi mecrasını da kazmıştır.*