deri

insan ve hayvanlarda vücudu kaplayan örtü. Vücudun yüzeyindeki bütün çukurluk ve kabartıları örttüğü gibi ağız, anüs, burun gibi delik ve ağızların mukozası ile belli belirsiz bir çizgi halin, de birleşir. Kalınlığı bölgeye göre değişir, göz kapaklarında 1 milimetre, tabanda 3 milimetredir. Dış yüzeyine deri ibicikleri denen küçük olukçuklar bulunur.

Derinin, yapı bakımından değişik iki katı vardır : 1 - Dişte, epitel yapıda olan epidermis, 2 - içte bağ dokusundan meydana gelen derma.

Epidermiş, içinde damar olmaması ve çok katlı epitel tabakalarından meydana gelişi ile özellik kazanan bir tabakadır. Çoğalan tabakaya Maipighi tabakası denir. En dıştaki tabakalar, canlılığını kaybetmiş epitel tabakalarından mey. dana gelmiştir. Bu dış epitel tiabakasma da korun (korneum) tabakası denir. Epitelyum içinde, damar yoksa da çıplak sinir lifleri vardır.

Derma, epidermisin altındadır. Bu bölüm girintili . çıkıntılı görünüştedir. Papilla tabakası denen bu bölüm, damarca çok zengindir. Burada ince damarlar ağ yaparlar. Dermanın öbür katları dayanıklı olup içinde kıl kökleri, kılları dikleştiren kaslar, yağ ve ter bezleri, duyu cisimcikler vardır.

Derinin, a) vücudu koruyucu, b) ter ve yağ salıcı, c) duyurucu, d) emici olmak üzere başlıca dört vazifesi vardır.

Koruyuculuğu, bedeni örtmesinden ve dayanıklı olmasından ileri gelir. Üzerindeki kıllar ve yağ tabakası ile sıcağa ve soğuğa karşı korunma işini kolayca görür.

Derinin derması içinde bulunan ve bir yumak şeklinde olan ter bezleri, içinde tuz ve üre bulunan teri salgı halinde dışarı göndermekle vücudun ısı düzeninde önemli rol oynarlar.

Deride bulunan duygu cisimleri, dokunum ,ısı, acı meydana getiren fizik olaylarının izlemini duygu sinirlerine götürürler.

Derinin, bunlardan başka emici özelliği de vardır. Temizlenmiş bir deriye sürülen çeşitli ilâçlar, bir süre sonra kana geçerler.

Deride bulunan oluşumlardan kıllar, kimi yerinde sık, kimi yerinde seyrektir ve büyüklü küçüklü olabilir. Epidermis ten meydana gelen her bir kılın görünen bir sapı, görünmeyen bir kökü, bir de kökün başlangıcı olan yerde soğanı, bunu çevreleyen bir torbası bulunur.

Epidermisin keratinleşmesin den meydana gelen tırnaklar sert, beyazımtırak ve saydamdırlar, parmak uçlarının sırtlarında bulunurlar.

Tırnakların asıl tırnak ve tırnak kökü olmak üzere iki parçası bulunur. Tırnaklar, deriye bitişik olan bölümün, den başlayarak büyür ve büyüdükçe serbest kenarından kesilir.