türkiye nin uzay programı

uzay teknolojilerine ayrılan kaynak 1.1 milyar dolar. yörüngedeki türk uyduları, yapım aşamasındaki uydular, yapımı süren uydular ile türkiye’nin uydu yol haritasının dünü, bugünü ve geleceği…
“geleceğin en etkili silahı da, aracı da, hiç kuşkunuz olmasın uçaklardır. bir gün insanoğlu uçaksız da göklerde yürüyecek, gezegenlere gidecek, belki de aydan bize mesajlar yollayacak. bu mucizenin tahakkuku için iki bin yılını beklemeye hacet kalmayacak. gelişen teknoloji bize daha şimdiden bunu müjdeliyor…”
insan yapımı ilk uydu olan sputnik (sscb) fırlatılmadan 21 yıl önce, 1936’da sarf edilen bu sözler herhangi bir abd’li ya da avrupalı lidere veya bilim insanına ait değil… eskişehir tayyare alayı’nı ziyareti eden mustafa kemal atatürk’ün sözleri bunlar. gazi, alayın onur defterine yazdığı bu satırları, “bize düşen görev ise batı’dan bu konuda fazla geri kalmamaktır” temennisiyle noktalıyordu. i̇lk uydumuzun 1994’te fırlatıldığı, ilk uzay politikamızın 2005’te oluşturulduğu düşünülürse, bu nasihate ne kadar uyulduğunu tartışmaya bile gerek yok.
ancak geleceğe dönük atılan adımları da küçümsemek haksızlık olur. türkiye, her ne kadar yarışa son kulvardan dahil olsa da bugün performansını en üst düzeyde kullanıyor. aslında ilk uydu maceramız hayal kırıklığıyla başlamıştı. 24 ocak 1994’de ariane 4 ile fırlatılan türksat 1a, roketteki arıza nedeniyle 12 dakika 12 saniye sonra okyanus sularına gömülmüştü. neyse ki sigortalıydı ve yerine türksat 1b aynı yıl uzaya gönderildi. bi̇lsat projesi de bir parça hayal kırıklığı yaratmıştı. tübi̇tak uzay ve i̇ngiliz sstl işbirliğiyle geliştirilen bilsat 1 uydusu, 2003’te yörüngeye oturtulmuş ancak görev ömrünü üç yılda tamamlamak zorunda kalmıştı. pil arızası nedeniyle enerji depolayamayan uydu, uzayda kaderine terk edilmişti.
elbette iyi niyetli fakat ulusal bir program dahilinde olmayan ve sınırlı devlet desteğiyle yapılan girişimlerdi bunlar. nihayet gerekli destek de bütçe de bilim ve teknoloji yüksek kurulu’nun 2005 yılındaki 11’inci toplantısında oluşturuldu. 2015’e kadar 1.1 milyar liralık bütçenin uzay teknolojileri için kullanılması öngörülüyordu. işte başbakan tayyip erdoğan’ın seçim meydanlarında müjdelediği milli uydu projelerinin arkasında o kritik toplantı yatıyor. türkiye bugün, hem askeri, hem sivil tüm kurumlarıyla bu hedefe odaklanmış vaziyette. bu vizyonun ilk mahsulü sayılan tübitak uzay’ın yer gözlem uydusu rasat muhtemelen bu ay uzaya gönderilecek. sırada ise göktürk serisi askeri uydular ve türksat’ın haberleşme uyduları var. milli uydunun ardından yeni hedef ise fırlatma yeteneğine sahip olabilmek. itü uzay mühendisliği bölümü başkanı prof. dr. alim rüstem aslan bugün sadece abd, avrupa uzay ajansı-esa (ingiltere, almanya, fransa, italya), rusya, çin, japonya, hindistan ve iran’ın uydu fırlatabildiğini israil’in de bu kabiliyete sahip olduğunun tahmin edildiği söylüyor.

ntvmsnbc