plazma

plazma, evrende en yaygın bulunan haldir ve madde, duyularımızla dolaysız algıladığımız katı, sıvı ya da gaz halinde değil, aşağı yukarı bütünüyle plazma halinde bulunur. bilindiği gibi madde atomlardan atom da bir çekirdek ile çevresinde dönen elektronlardan oluşur. ayrıca elektron sayısı elementten elemente değişir. atom çekirdeğinin artı elektrik yükü, elektronların toplam eksi yükünü dengeler; dolaysıyla atom, elektrik bakımından yansızdır(nötrdür).
öte yandan, atomun tutarlığını sağlayan, elektrostatik güçlerdir bu nedenle sıcaklık artışı, elektrik boşalımı ya da başka bir yolla bir atomun 1, 2, 3, elektronu koparılabilir hatta bütün elektronları koparılabilir. atom, elektronlarının tümünü yitirirse bütünüyle iyonlaşmıştır denir.
bütünüyle iyonlaşmış özdeş atomlar kümesinde, bir yandan artı elektrik yüklü iyonlar, öte yandan eksi yüklü elektronlar bulunur. kümenin bütünü, elektrik yükü bakımından yansızdır. işte bu küme bir plazmadır, yani tanecikleri elektrikle yüklü bir gazdır; oysa normal bir gazda tanecikler elektrik yükü taşımaz.
iyonlaşmış madde halini belirtmek için plazma sözcüğünü ilk olarak irving langmuir, düşük basınçlı gazlarda elektrik boşalımını incelerken kullanmıştır.
yaklaşık 100 000 °C sıcaklıkta elde edilen ısıl çalkalanmayla elektronlar, bütünüyle çekirdekten ayrılabilir ama bu serbest çekirdekler birbirine kaynatılarak daha ağır elementlerin çekirdekleri elde edilebilir mi? böyle bir işlem, dev bir enerjinin eşlik ettiği nükleer fisyon adı verilen tepkimelerin doğması demektir.