çekim eki

Türkçe derslerinde ilkokuldan itibaren öğrendiğimiz çekim ekleri diye bir şeyin olmadığını ve bunun bizlere yanlış öğretildiğini üniversite 2. sınıf Türkiye Türkçe'si dersinde öğrendim. özeti şudur: Diller yapılarına göre üçe ayrılır. eklemeli, bitişken,çekimli. Türkçe; sondan eklemeli olduğundan, eklemeli diller sınıfına girer. Türkçe'yi çekimli diller sınıfına sokmayıp Türkçe'de çekim eki vardır demenin yanlışlığıyla; Türkçe'de çekim eki yoktur! Biz çekim eklerine işletme eki diyoruz. kelimeyi alır işlatir ve yeni bir hale sokar.

kelimenin anlamında hayvani bir değişiklik yapmadan çeşitli kullanımlar için uygun hale sokan şeylere türk dilbilgisi dahilinde hitap şeklidir.

mesela;

araba(kök) + -e(yaklaşma * eki) = arabaya(*)

yapim ekleri kadar yapıcı ve devrimci bir çizgisi olmasa da oldukça çekici eklerdir. oraya buraya çekiştirilebilecek anlamlara meydan verir.

-a -acak -ar -ca -ce -ça -çe -da -dan -de -den -di -dı -du -dü -e -ecek -er -i -ı -im -ım -in -ın -iyor -ıyor -iz -ız -k -ki -lar -ler -leri -m -malı -me -meli -mi -miş -mış -miz -muş -müş -n -niz -nız -nuz -nüz -sa -se -sin -sın -siniz -sınız -sun -sunuz -sün -sünüz -ta -tan -te -ten -ti -tı -tu -tü -u -um -un -uyor -uz -ü -üm -ün -üyor -üz -yor ..

yapım ekine nazaran daha zordur. şöyle bir tanımı vardır "Türkçe'de bir ismin sonuna gelip kelime kökü ile anlam bakımından ilişkili yeni bir kelime oluşturan ektir.Basit yapılı bir kelime başına gelirse yapısını değiştirmez.Sadece çekim eki alan isimler basittir."

özel adlardan sonra geldiklerinde kesme işareti ile ayrılmaları gereken ek türü.
yapım ekinde böyle bir durum yoktur çünkü o yeni bir ad yapar ve bu durumda özel ad bir anda başka bir şeye dönüşür.

seri eksi oy veren ibneye selâmlar.