zunuvas katliamı

(bkz: himyeriler) hz. muhammed’in doğumundan 1 asır önce Hıristiyanlık yemende çok fazla sayıda taraftar kazanmış, bu da ülkenin Yahudi kralı zunuvas’ı kaygılandırmıştı. necran Hıristiyanlaşmanın merkezi konumundaydı. taberi’nin aktardığı iki olay zunuvas’ın Hıristiyanlar üzerinde uyguladığı işkence ve katliamı açıklar niteliktedir. birinci olayın nedeni, fanatizmdi. zunuvas, Hıristiyanlardan Yahudiliği kabul etmelerini emretmiş, onlarda bu emri reddetmesi üzerine zunuvas tarafından kılıçtan geçirilmeleri emredilmişti. bir diğer olaya göre; iki Yahudi çocuğu necran’da öldürülünce, babaları kral zunuvas’a şikayette bulunmuş, o da Hıristiyanların affedilmeleri için tek çıkar yolun dinlerini değiştirmek olduğunu söylemişti. necranlılar dinlerini değiştirmeyi reddettikleri için, zunuvas büyük bir ordu ile bölgeyi istila eder ve karşı koyanları öldürmüş ya da tutsak almıştı. daha sonra büyük çukurlar (uhdud) kazılarak içlerinde ateşler yakıldı. zunuvas Hıristiyanlara son bir kez din değiştirmeleri için fırsat tanıdı ve Yahudiliğe geçmeyi reddedenlerin hepsini diri diri ateşe attı. zunuvas bu katliamdan sonra hire(güney ırak) kralı temsiliyle ülkesindeki tüm Hıristiyanların yok edilmesi emrini vermiştir.

katliamdan sağ kurtulan birkaç necranlı ya kaçıp kurtuldular ya da din değiştirmiş gibi göründüler. o sırada Mekke’nin iktidarını elinde tutan ve katliamdan kurtulanlara sığınma hakkı tanıyan, curhumlu başkan el-haris ibn mudad suçluları cezalandırmak amacıyla bir dizi seyahat düzenlemiş bizanstan yardım istemiştir.

iran ısfahan kentinde ele geçen bir mezar kitabesinde şöyle kayda rastlanmıştır; “ben hendek(uhdud) kazdıran insanları cezalandıran el-haris ibn mudad’ım”

bizans imparatoru katliama uğrayanların temsilcisine; “benim ülkem sizinkine çok uzaktır; tek yapabileceği şey komşunuz ve aynı zamanda bir Hıristiyan olan neçaşi’ye sizin lehinize bir mektup yazmaktır.” katliamdan sağ kurtulanlar neçaşi’nin huzuruna çıkmış ve kendisine kutsal kitaplarının yanmış sayfalarını göstermişlerdir. bunun üzerine Habeşistan kralı, bizans imparatoruna bu yanık incileri göndermiş ve ondan kendisine asker sevkiyatı için gemi sağlaması isteğinde bulunmuştur. sonunda necaşi kendi imkanlarıyla 700 gemi inşa ettirmiş, o sırada kendi limanlarına demir atmış iran ve diğer ülkelere ait ticaret gemilerine el koymuş ve bu arada bizans’tan istediği yardımını da almıştır. Arapça kaynaklara göre 70.000, yunan kaynaklara göre ise 120.000 habeşli babu’l-mendeb boğazını geçmek üzere gemilere binmiş, ancak gemilerden çoğu daha son durak olan yemen’e varmadan batıp gitmiştir. ibn el-kelbi’ye göre burada iki istila hareketi söz konusuydu, bunlardan birincisi, tek başına zunuvas’ı dehşete düşürecek kadar etkili olmuş, öyle ki zunuvas büyük bir meblağ karşılığında barışı sağlayabilmiş; ancak, Habeşistanlı subaylar bu parayı almak üzere zunuvas’ın yanına vardıklarında, haince kılıçtan geçirilmiş, daha sonra vakit yitirmeden, şaşkın ve komutansız kalan Habeş ordusunun üzerine çullanmıştır. yukarıda belirtilen 70 000 rakamı, ibn el kelbi’ye göre, ikinci kez düzenlenen misilleme harekatındaki asker sayınsı göstermektedir. Bizanslı vak’anüvisler ise, 15 000 kişilik bir öncü kuvvetin susuzluk ve bitkinlikten telef olduğunu söylerler. savaş zunuvas’ın yenilgisiyle sonuçlanınca o da kendisini denize atarak intihar etmiş ülke necaşi’nin orduları tarafından işgal edilmiştir. *