tuvalar

Tuvalar, Sibirya'nın güneyindeki Tuva bölgesine özgü, Türk dilleri konuşan bir Türk halkıdır. Günümüzde nüfuslarının büyük bölümü Tuva Cumhuriyeti'nde yaşarken daha küçük topluluklar Moğolistan ve Çin'de bulunmaktadır. Kendilerine genellikle Tıva (Tyva) adını verirler ve zengin sözlü kültürleri ile gırtlak şarkıcılığı geleneği sayesinde uluslararası tanınırlık kazanmışlardır.

Tuva kültürü, göçebe hayvancılık, at yetiştiriciliği ve doğayla güçlü bağ üzerine şekillenmiştir. Keçe çadırlar (yurt), atçılık, geleneksel müzik ve destan anlatıcılığı kültürel yaşamın önemli unsurlarıdır. Dünyaca tanınan höömey (gırtlak şarkıcılığı) geleneğinde tek bir sanatçı aynı anda birden fazla perde duyulmasını sağlayan özel bir ses tekniği kullanır.

Tuvaların konuştuğu Tuvaca, Türk dillerinin Sibirya koluna mensuptur. Tarihsel olarak Tuvalar; Hun, Göktürk, Uygur, Kırgız ve Moğol devletlerinin etkisi altında yaşamış, buna rağmen Türk kimliklerini ve dillerini korumuşlardır. Tuvacada Türkçe ile ortak çok sayıda sözcük bulunurken, tarih boyunca Moğolca ve Tibetçeden de önemli ölçüde kelime alınmıştır.

Tuvalar arasında Şamanizm ile Tibet Budizmi uzun süre birlikte varlığını sürdürmüştür. Sovyet döneminde dinî uygulamalar büyük ölçüde baskılanmış, ancak 1991 sonrasında hem Budist tapınakları hem de şamanik gelenekler yeniden canlanmıştır. 1921–1944 yılları arasında var olan Tuva Halk Cumhuriyeti, Türk dünyasının 20. yüzyıldaki bağımsız siyasi oluşumlarından biri olarak tarihî önem taşır.
görsel