tei tf35000

​türk havacılık tarihinin tam anlamıyla "kırılma noktası" olan, arkasındaki mühendislik gücünü anladıkça insanın göğsünü kabartan askeri turbofan motor projesidir. Şahsen ülkem ile gurur duyuyorum bu vizyonu önümüze koyan sayın cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğanın böyle bir projeyi bu millete bağışladığı için de kendisine minnet duyuyorum. Şimdi gelelim işin ayrıntılarına ve ne kadar zorlayıcı bir proje olduğuna nasıl mühendislik yeteneklerine haiz olunması gerektiğini bildiğim kadarı ile anlatmaya çalışacağım.
​savunma sanayiinde uçak gövdesi yapmak, radar geliştirmek ya da mühimmat tasarlamak elbette devasa başarılardır; ancak işin içine "türbin teknolojisi" girdiğinde oyunun kuralları tamamen değişir. dünya üzerinde 5. nesil bir savaş uçağına güç verecek motoru sıfırdan tasarlayıp üretebilen ülke sayısı bir elin parmaklarını geçmez. işte tei ve trmotor ortaklığıyla geliştirilen tf-35000, türkiye’yi bu exclusive kulübe sokan biletin ta kendisidir.
​neden bu kadar sevinmeliyiz ve teknik olarak ne anlama geliyor, adım adım açalım:
35.000 LBF itki gücü ne demek?
​35.000 pound-force (yaklaşık 156 kN) afterburner (art yakıcı) itki gücü, milli muharip uçağımız kaan’ın süpersonik hızlarda, tabiri caizse "gökyüzünü yırtarak" uçmasını sağlayacak muazzam bir güçtür. kıyaslama yapmanız için söylüyorum: f-16’larımızda kullanılan general electric f110 motorları yaklaşık 29.000 lbf itki üretir. yani tf-35000, f-16 motorundan katbe kat daha güçlü, devasa bir canavardır. kaan’ın çift motorlu yapısı düşünüldüğünde, havada toplam 70.000 lbf'lik devasa bir kinetik güçten bahsediyoruz.
​ supercruise (art yakıcısız süpersonik seyir) yeteneği
​nesil bir savaş uçağını 4. nesilden ayıran en kritik şey sadece radara yakalanmaması (stealth) değildir; yakıtı su gibi içen art yakıcıları (afterburner) açmadan da ses hızının üzerine çıkabilmesidir. tf-35000, yüksek türbin giriş sıcaklıklarına dayanabilecek şekilde tasarlandığı için kaan'a supercruise kabiliyeti kazandıracak. bu da uçağın görünmezliğini koruyarak çok daha uzun menzillerde, çok daha yüksek hızlarda devriye atabilmesi demektir.
​ ileri malzeme bilimi ve türbin teknolojisi
​bir jet motorunun en sıcak yeri olan yüksek basınç türbininde sıcaklıklar 1600-1700°C seviyelerine ulaşır. bu sıcaklık, çoğu metalin erime noktasının üzerindedir! türk mühendisleri tf-35000 için:
​tek kristal (single-crystal) döküm türbin kanatçıkları,
​termal bariyer kaplamaları (tbc) ve
​içten gelişmiş soğutma kanalları teknolojisini yerlileştirdi.
​yani mesele sadece demiri dövmek değil; atomik düzeyde kristal dizilimi yönetip erimeyen, basınca ve basınca bağlı korozyona direnen malzemeler üretebilmektir. türkiye bu projeyle metallurji ve malzeme biliminde lig atlamıştır.
​stratejik ve politik bağımsızlık
​tarihte parasını ödediğimiz uçakların, ambargolar veya politik şantajlar yüzünden teslim edilmediğini ya da yedek parçalarının verilmediğini defalarca tecrübe ettik. bir savaş uçağının kalbi motordur. motoru başka bir ülkeye bağlı olan bir uçak, tamamen sizin sayılamaz. tf-35000 ile birlikte türkiye, jet motoru konusunda "veto edilemez" bir ülke haline geliyor. bu durum sadece kendi savunmamız için değil, yarın bir gün kaan’ı dost ve müttefik ülkelere ihraç ederken de önümüzdeki en büyük engel olan "lisans/ambargo" kilitlerini kırmamızı sağlayacak.
​özetle;
tei tf-35000 sadece bir mühendislik projesi değil; bu toprakların yetiştirdiği binlerce genç mühendisin, teknisyenin ve akıl terinin zaferidir. tf-6000 ve tf-10000 gibi prototiplerle basamak basamak tırmanılan bu merdivenin zirve noktasıdır.
​gökyüzünde kendi tasarladığımız kütlenin, kendi ürettiğimiz motorun kükremesiyle uçacağını bilmek her türk vatandaşının göğsünü kabartmalıdır. emegi geçen her bir mühendisimizin ellerine, aklına sağlık gerçekten zor bir iş,sağlığımız el verir kaan'a entegre edilip blok 30 ların üstünde görmekte nasip olur inşaallah.