promete

bir tevfik fikret şiiri.

Kalbinde her dakika şu ulvi tahassürün
minkar-ı âteşinini duy, dâima düşün:

Onlar niçin semâda, niçin ben çukurdayım?
Gülsün neden cihan bana, ben yalnız ağlayım?..

Yükselmek âsümâna ve gülmek, ne tatlı şey!..
Bir gün şu hastalıklı vatan canlanırsa... Ey

müştâk-ı feyz u nûr olan âti-i milletin
meçhul elektrikçisi, aktâr-ı fikretin

yüklen getir - ne varsa - biraz meskenet - fiken,
bir parça rûhu, benliği, idrâki besleyen

esmâr-ı bünye-hıyzini; boş durmasın elin.
Gör dâimâ önünde esâtir-i evvelin

gökten dehâ-yi narı çalan kahramâanını...
Varsın bulunmasın bilecek nâm ü şânını!..

gökyüzünden ateşi çalan ve insanlığa sunan ,yunan mitolojisindeki kahraman..

(bkz: pyrometre)

tevfik fikret'in papaz olan oğlu için yazdığı şiir.

duy yüreğinde her dakika
ateşten gagasını büyük hasretin,
kendi kendine durmadan şunu de:
neden onlar gökte, ben çukurda?
neden güler bana dünya âlem?
ben neden iki gözü iki çeşme?
yükselmek göklere, gülmek gibi var mı?
bir gün açarsa gözünü şu hasta vatan,
ne varsa yüklen getir bilimin dört bucağından,
gelecek günlerinin bilinmeyen elektrikçisi
aydınlığa, bolluğa susamış halkın.
uyuşukluğu yok eden ne varsa getir,
yüreği, özü, kafayı besleyen,
durma, onlara can ver, can.
o masallar kahramanı örnek olsun sana,
hani kutsal ateşi çalmış getirmişti gökten.
kimsin, nesin, bilmesin vatsın seni bir tek insan!

tevfik fikret'in papaz olan oğluna ithaf ettiği şiirdir.

yunanistan göçmenlerinde bu soyisme rastlanır...

gokten ates caldigi icin, tanrilar'in gazabina ugrayan yari tanri. ceza olarak kafkas dagi'nin zirvesine zincirlenir. bir kartal gunduzleri gelerek cigerini kemirir. herakles kartali oldurerek iskenceyi sona erdirir. Promete tanrilar'a isyan eden bir kahraman olarak islenmistir romantizmde.

1999 yılında zonguldak atatürk anadolu lisesi öğrencileri tarafından kurulan bir tiyartro topluluğu. savaş baba, savaş oyunu, ayak bacak fabrikası, cephede piknik gibi oyunlara imza atan grup hala faaliyetlerini devam ettirmektedir.

(bkz: zincire vurulmuş prometheus) *

promete, ilk uygarlığın öncüsüdür. mitolojiye göre, tanrı zeus, balçıktan yaratılan insana can vermek için gökyüzünden ateşi çalan promete'yi ibret verici bir şekilde cezalandırır. bunun için de her sabah bir kartal gelerek kafkas dağlarında bir kayaya bağlanmış olan promete'nin ciğerlerini söker ve yer; ama promete ' nin ciğerleri her gece yeniden eski hâline gelir.
bir gün kahramanlığı ile ünlü herkül çıkagelir ve her sabah promete'in ciğerlerini söküp yiyen kartalı öldürerek bu uzayıp giden dehşet verici işkenceye son verir. böylelikle insanlığa ateş ve ışık getiren promete işkenceden kurtulur, insanlık ise ilkellikten uygarlığa adımını atar.
o gün bugündür promete daima insanlık uğruna çile çeken ve bu uğurda her türlü eziyete katlananların; tanrı zeus ise zulmün, haksızlığın, keyfiliğin ve zorbalığın timsali olarak hatırlanmaktadır...