eski türkçe'de bir harf, bugün batı türkçesinde g düşmüş, n olmuştur. bu harfli sözcüklerdeki g sesi de düşmüştür.

tengri --> tenri, tanrı gibi.

eski türkçe'de olduğu kadar, türkiye türkçesi'nde de yazılı olarak bulunmasa ve kullanılmasa da, konuşma dilinde pek ala kullanılmakta olan bir sestir ng sesi. özellikle de Yörüklerde ve iç anadolu'nun envai çeşit şehrinde pek sıklıkla kullanılan bu ses, gerçekten de ağızın ve dilin aldığı şekil itibariyle tam olarak n harfi söylenirken alınan şekil ve g harfi söylenirken alınan şeklin orta noktada buluşmasıdır ng. bu mükemmel ahengin ortaya çıkardığı bir ses de doğal olarak günümüz angaralı türkücülerin de gözüngdeng kaçmamaktadır, temelde bu harfin üzerine kurulu olan pek çok güzide eserler üretmektedirler. ahenk demişken, ilk örnek olarak şunu verebiliriz; ahenk kelimesinin sonundaki k harfinin yumuşamasıyla ortaya çıkan durumda ng sesi çok net olarak görülebilir. ahengi derken mesela, aslında kelimenin tamamını söyleyecekmiş gibi yapıp, tam da ahen dediğiniz anda bir durup, o n harfinden g harfine geçiş aşamasındaki sesi uzatırsanız, ng sesini elde edersiniz, hem de istediğiniz kadar uzatarak bu enfes sese doyabilirsiniz.

bir başka örnek vermek gerekirse, oğuz yılmaz'ın gördün mü isimli eserinde, sıklıkla bu sesi duyabilirsiniz. yazıya dökmek gerekirse, şahsi kanaatim gördün mü olarak yazılan sözün, aslında daha fonetik bir şekil alması için 'gördüng ngü' hatta tam olarak sanatçımızın söylediğini yazmak istersek 'gordüng ngü' şeklinde yazılması gerektiğidir.

bir örnek de eşsesli kelimelerden verelim. mesela gelin kelimesindeki n harfiyle, iç anadolu ağzıyla "gelir misin?" anlamına gelen "gelin ni?" sözündeki n harfinin arasında da yine bir n-ng farkı mevcuttur. ilkinde, yani kişinin oğlunun evlendiği kadın anlamına gelen gelindeki n, normal bir n olarak söylenir. oysa ki "gelin ni?" sözü de aynı gördüng ngü örneğimizde olduğu gibi, "geling ngi?" şeklinde fonetik olarak yazılabilir. yazılışı aynı olan kelimeler üzerinden verilen bu örnekle birlikte artık her şey biraz daha net sanırım...

son olarak da normal bir n ile ng arasındaki farkı iyice netleştirmek ve kafalara kazınmasını sağlamak için halk ağzından bir kelimeye bakalım. yine iç anadolu bölgesi'ne özgü olan ve "naber?", "nasılsın", "ne yapıyorsun", "ne var ne yok" anlamına gelebilen "nöörüyon?" sorusuna baktığımızda, ilk n gayet bir bildiğimiz, niğde'nin n'si iken, ikinci n tam bir ng sesidir. ama... bir dakika... şu an elimize ulaşan bir entriye göre nöörüyon'daki ikinci n de gayet niğde'nin n'si imiş, ancak mecazi anlamda.