mutezile

akla buyuk onem veren ve insanin ozgur irade sahibi oldugunu savunan mutezile,sunni itikat mezheplerinin dogmasina yol acmistir.

kelam ilmi mutezileyle birlikte ortaya çıkmıştır;bu mezhep allah ın sıfatları kader gibi konularda ehl-i sünnet çizgisinden ayrılırlar...

6. ve 8. yy'larda islam devletinin şartlarına göre yönetildiği mezhep. islamdaki kader anlayışına karşı çıkan bir mezheptir.

islamda özgürlük karşısındaki tutumlardan en realistidir.. insan,kişisel ve toplumsal yaşamda özellikle devlet içinde devinimlerinde tam bir bağımsızlığa sahiptir.o halde edimlerinin sonucuna ve yaptırımlarına katlanacaktır.insan tümüyle özgürdür.edimlerinin iyilik ve kötülüğüne göre tanrı ceza verir.tersi durumda tanrının adaletsizliği diye bir durum ortaya çıkar

Halife Memun döneminde devletin resmi din yorumu olarak benimsenen, Akıl-nakil ilişkilerinde akla öncelik veren ekol. Nakli (ayet ve hadisler) esas alarak dinî konuların yorumunda akla yer vermeyen Ehl-i hadis- Selefiyye doktrini ile aklı esas alır.

itizal edenler manasina gelir.

bilimsel islamcılardır.

vasıl bin ata tarafından sistematik bir düşünce haline getirildi...mutezile nin hakikatten ayrılan yönleride olsa ...islam düşünce geleneğinin dallanıp budaklanmasına büyük katkıları oldu...

ayetleri akılla yorumlayan ve din konular aklı ön planda tutan felsefedir. islam dinin kabile dini olmasını engellemiştir. özellikle emevilerin arap milliyetçiliği yaptığı bir dönemde islamın tüm insanların dini olduğunu savunmuşlardır.

imam eşari nin kırk yaşına kadar aralarında bulunduğu ve daha sonra ayrılıp yanlışlarını düzelttiği mezhep dir.

mezhepten çok aslında felsefi bir okuldur. kurandaki çelişkileri akılcılıkla yorumlamaya çalışmışlardır. bildiğin ortodoks müslümanlığın karşısına protestan müslümanlık tavrını koymuşlardır.

mesela, allahın sıfatlarının olamayacağını söylemişlerdir. çünkü sıfat bir şeyi tanımlarken aynı zamanda onu belirli bir grubun içine de dahil eder. yani en basitinden örneklersem, akıllı ahmet ahmetin aklı dışında başka akıllıların da varlığını bildirir bize. bu durumda allahın sıfatlarının olması da da başka allahlar olduğu anlamına gelir.

böyle ilginç adamlardır. çok eskilerin tanrıça kültü tarafından etkilendikleri hatta işgal sonucu otomatik müslüman olan romalıların sol invictus/mithra kültü inanırlarının ve mısırda bulunan yeni platoncuların desteği ve bilgisine sahip oldukları düşünülür. ama ne yazık ki koruyucuları olan halife ölünce bildiğin müslüman cemaat topunu sikmiştir bunların.

zemahşeri gibi bir allame çıkaran islamın ilk rasyonel düşünce denemesi. ehli sünni'nin en önemli itikadi mezheplerinden biri olan maturudiliği önemli ölçüde etkilemiştir.

Yasin Aktay şu şekilde ifade etmektedir: ilk islamcı hareketin körükörüne taklide karşı akla, islam'ın bütün boyutlarıyla hayata geçirilmesine, Müslümanların bir lidere(imama) sahip olmalarının inançlarının ayrılmaz bir parçası olduğuna ve mevcut yöneticilerin islam'a uygun hareket etmeleri gerektiğine, Müslümanca bir eylemin inancın ayrılmaz bir parçası olduğuna (amel-iman/eylem-düşünce bütünlüğüne) ve insan iradesine vurgu yapan Mutezile tarafından sistematize edilmiştir.

Yasin Aktay mutezilenin iradeye yaptığı vurgunun ilk islamcı söylemin ana temalarından olmasının şaşırtıcı olmadığını da vurgulamıştır.

Ayrıca (bkz: Yasin Aktay)

imamı hasenin eş'ari hz.leri de bir süre mutezile safında idi,daha sonra yaptığının yanlış olduğunu düşünerek bir cuma günü hutbedeyken " şu cübbeyi çıkardığım gibi ben de mutezileden ayrılıyorum" der ve mutezileden ayrıldığını ilan eder.kendince bazı doğruları vardır,bunlardan birisi 3 kardeş örneğidir.bunu hocası cübbaiye sorar ve cübbai afedersiniz "mors " olur,cevap veremez.

itezileden gelme bir kelimedir.
aklı esas alır.

ayet ve hadislerin yorumlanmasında akla öncelik veren mezhep.

bitmesi kötü olmuş olan islamın akılcı ekolü.

bu itikada mensup olmayan pek cok selbi ilim adami mevcuttur.
firka-i naciyeden olmamakla beraber ilim ve fenni bir arada tahakkuk ettiremeyen bu zavalli itikadin mensuplarini ahirette hazin son beklemektedir.

bu mezhebin bir görüşü de büyük günah işleyen müminin tövbe etmeden ölürse ebediyyen cehennemde kalacağını iddia etmesidir. ancak o zaman tanrının merhameti gerçekten kısıtlanmış olur.

Bunlara karşılık "namaz kılmayan kafir olmaz ama kafir de namaz kılmaz." sözü bu itikadî mezhebi çökertir.

Günümüz eşari zihniyetin övündüğü islamın altın yıllarını yaşatan itikadi mezhep. Mutezileyi dolayısıyla islam medeniyetini çökerten eşari yobaz gazalidir.

namaz kilmayan kafir olmaz ama kafir de namaz kilmaz sözü bu mezhebi cökertiyorsa allah kaldiramayacagi tasi yarata bilir mi sözü tüm islami cökertir. bir seyi savunurken daha mantikli olmak gerekiyor. kendisine mezhepsizim diyen bir cok insan aslinda muteziledir. sadece zaman ile okudukca kavrar. hos mutezilerin etiket meraki yoktur.

gazzali ye, ibn sina ve farabiyi tekfir etmesiyle islam felsefesine ciddi bir set çekmesi konusunda ben de çok kırgınım.

itikadi mezheplerden bir tanesi. aşırılıkları bulunmasına rağmen kelam ve islam felsefesi açısından islama çok şey kazandırmıştır.

kraldan çok kralcı geçinenler sebebiyle tarihte yok olmuştur.
tarihten silinmesi gereken nice sapık mezhepler varken, mutezile mezhebinin göçüp gitmesi de ne bileyim..

Bu kelami mezhebe mensup olan alimlerin çoğu "amelde" Hanefidir. Bir kısmı da Şia-Zeydidir.

Islam dunyasindaki tum felsefi akimlar ve ekoller arasinda devrim niteliginde olan ve en azindan yalnizca teoride degil pratikte de basarili bir ekoldur. Gunumuzdeki etkisi gozardi edilemeyecek kadar buyuktur.