kosher

yahudilerdeki yeme icme kurallarini belirleyen hukum.
et ve sut urunlerinin ayri tutulmasi, karistirilmamasi esasina dayanan kurallar zincirine sadik kalinarak hazirlanan yiyecek/icecek. bizdeki helal tanimina denk duser.
bu urunleri satan marketlere, bu kurallar gozetilerek hizmet veren restoranlara vs de kosher denir.

musluman versiyonu icin;
(bkz: halal)

bir yahudi vejetaryanım diyorsa kesinlikle Kosher baktıgı icin soylemistir.*

yiddish dilinden ingilizceye geçmiş, "iyi, uygun, yerinde" anlamında kullanılan ibranice asıllı kelime.

(bkz: u k d)

Yahudi din kurallarına göre hazırlanmış yiyecek ve içecek.

yuvarlak içinde "u" harfi olanı en güvenilirdir. "k" harfi olanı ise en güvenilmezi. bazı domuz jelatinli ürünlerde bile "k" bulunabilir.

Musevi dininde, musevilerin sadece "gıda" maddelerinde aradığı 'helal yenilebilirlik' izni. Bir kişinin Koshersiz bir gıda maddesi tükütmesi durumunda, günah işlediğine inanılır.

bizdeki "helal gıda" anlayışının yahudi hali.

türkiye hahambaşılığı makamı bu konuda "denet gıda a.ş" ürünlerini refere etmekte.
http://www.denetgida.com.tr/

bu denet gıda'nın sahibi aynı zamanda neve şalom vakfı başkanı, ulus musevi okulları başkanı olan şapat mordehay eviyente'dir.
şapat mordehay aviyente denet gıda ve yahudi vakıflarında bilimum başkanlık görevleri dışında, "kalite yönetim sistemleri danışmanlık" firmasının da sahibidir.
http://www.kalitedunyasi.net/

şirketin bir diğer ortağı ise yahudi cemaat başkanı silvyo ovadya...
silvyo ovadya kosher olayına ve denet gıda a.ş'ye şu şekilde açıklama getirmiş;

--spoiler--
2004 yılının başına kadar Türkiye Hahambaşılığı'nın bünyesinde özellikle ihracat yapan gıda fabrikalarına yardımcı olmak için din adamlarımızın kontrolü sonrasında "kaşerut belgesi" verilmekteydi.
Belge verilirken Hahambaşılığın teberru makbuzu vermesi hoş bir görüntü arz etmiyordu. Otellerde belirli vesilelerle yapılan kaşer davetlerde de denetimi yine Hahambaşılık vermekteydi. Hamursuz, şarap, peynir imalatları Türkiye Hahambaşılığı'nın ve Türk Musevi Cemaati'nin sorumluluğunda yapılıyordu. Tüm bunlar ticari işler olduğu için bir anonim şirket kurmanın uygun olduğunu düşündük. Bu anonim şirket kurulurken de amacı, ortaklarının kar alması değil, bu konudaki hizmetin en düzgün şekilde yerine getirilmesi ve elde edilecek karla da yeni yatırımlar yapabilmesiydi.
Anonim şirket olmasına, bazı dini görevlilerin dışındakiler cemaat yönetiminde görev almalarına rağmen ne yönetimsel ne de hissedar olarak hiçbir maddi menfaat elde etmeyen konumda bulunuyorlar.
Üç seneden beri de görüldüğü gibi şirket hiç kar dağıtmadı, yeni yatırımlar yaptı. Yönetimde ben Silvyo Ovadya ve Şapat Aviyente dahil, ne herhangi bir huzur hakkı ne de yönetim kurulunda bulunduğumuzdan dolayı maaş ve şirketin kar etmesine rağmen bir kar payı almadık, ilerde de alınması planlanmıyor. Şirketin uzun vadede çalışması da, kar dağıtmamaya yöneliktir.
Günümüzde Cemaat Vakıflarının iktisadi teşekkül oluşturabilmeleri hukuken tartışma konusu olduğundan şirket oluşturulması tercih edildi. Denet Gıda A.Ş., başkanlık görevine seçilmemden önce kuruldu. Herhangi farklı bir emel olmadığından da işleyişi aynı şekilde sürdürüldü.

Denet Gıda'da Bet-Din üyesi olan ve olmayan hahamlarımız; onların görevlendirdikleri kontrolörler, şarap, peynir, imalatına giden denetçiler; kurumlarımızı, kaşer yemek veren lokanta ve catering şirketlerinin mutfaklarını denetleyenler, tavuk kesimini gerçekleştiren şohetler ile idarede, fırında, depoda ve muhasebede çalışan 30'un üzerine kişiye tam veya yarı zamanlı maaş ödenmektedir. Şirketin, dini görevliler dışındaki ortakları ve yönetim kurulu üyeleri maaş ve kar payı almamaktalar.
--spoiler--

nereden nereye geldik yine...
ipin ucu kaçtı...demem o ki insan neden bir cemaate üye olur, neden cemaatçilik yapar?he bir de yazıyı okuduysanız spoyler içindeki şirket yapısı fethullah gülen cemaati'nin şirket yapılarına ne kadar da benziyor değil mi?

herneyse yahu bana ne?
eşek değilsiniz ya, anlamışsınızdır...

Yahudilerin yeme icme kanunlaridir. olay sadece etle sutu ayirmakla bitmez, cok uzun, detayli, ciltlerce kurallar vardir. Bunlardan aklimda olup bir yere bakmadan yazabileceklerim sunlardir:

Et:
- Buyukbas hayvan cift toynakli ve gevis getirmesi gerekmektedir. Domuz cift toynakli olmasina ragmen gevis getirmedigi icin kosher kanunlarina gore yemek yasaktir. Benzer sekilde deve gecis getirdigi ancak tek toynakli oldugu icin yenilmesi yasak olan baska bir hayvandir.
- kucukbas hayvanlarin sadece bir kismi yenilebilir. bunlar tavuk hindi vs.dir.
- av eti kesinlikle yasaktir.
- sohet denilen profesyonellerce hayvanin kesilmesi gerekir.
- Kullanilan bicak tamamen purussuz olmalidir. Sohet kesim oncesi tirnagiyla puruz olup olmasidigini kontrol eder. Puruz varsa bicak degistirilir.
- hayvan, boynundaki iki damar + nefes borusu ayni anda olacak sekilde, tek hamlede kesilmelidir.
- Hayvanin herhangi bir fiziksel sakatligi olmamasi gerekir. Topallayan veya sakat bir hayvan kosher degildir.
- hayvan kesildikten sonra otopsi yapilir. Sayet hasta bir hayvan da kosher degildir.
Not: turkiyede kesilen hayvanlarin %94u kosher cikmamaktadir, bu sebeple kosher et cok pahalidir.
- kan tamamen akitilmalidir.
- kan akitmak icin et ya izgara yapilmali, ya da pisirmeden once bir kac saat tuzda bekletilip kani emilmelidir.
- kalp gibi kanin bol oldugu sakatatlarin cogunda 24 saatten uzun suren kandan arindirma islemleri mevcuttur. Kimse ugrasmak istemedigi icin sakatat genelde yenmez.
-- Et urunleriyle sut urunlerini beraber tuketmek yasaktir. Et yenildikten sonra minimum 6 saat beklenip ardindan sut urunu kullanilabilir.

Deniz urunleri:
- butun deniz urunlerinin pullu ve yuzgecli olmasi gerekmektedir.
- bu baglamda, kalamar, deniz bocekleri ve yumusakcalari ve daha bilimum bocegin tuketimi yasaktir.

Bocek:
- 4 adet ismi verilen cekirgenin yenmesi serbesttir. Ancak bu ismi verilen cekirgelerin hangileri oldugu bu gun bilinmemekte oldugundan bocek yenilmez.

Mutfak:
Et ve sut karistirilmamasi gerektigi icin mutfakta bilimum detay vardir. Bazilari:
- Kosher mutfaklarda 2 yemek takimi, 2 bulasik makinesi, 2 cesme, 2 buzdolabi, 2 tencere/tava seti vs. vardir.
- nasil ki et ve sut urunleri karistirilmaz, bunlarin hazirlandigi ve yenildigi kap kacak da karistirilmaz.
- hatta bulasik eldivenlerinden sungerlere, oradan cesmelere kadar hepsi etli ve sutlu diye ayrilmistir.

Bunlar aklimda olan kurallardan sadece bir kac tanesi. Dedigim gibi kosher kurallari ustune ciltlerce kitap vardir...

(bkz: glatt kosher)

domuz yemek istemeyenlerin kurtarıcısı ettir.

her koşer helal değildir yalnız ha. özellikle şarapla marine edilen etler koşerken helal olmuyor. ama yok illa dana eti isterim derseniz idealdir. koşer gördünüz mü yumulun. *

Kosher belgesi musevi inancına uygun olarak üretilmiş ürünleri tescilleyen bir belgedir. işletmelerde üretim yapılırken tüm aşamaların ve kullanılan malzeme ve hatta ekipmanların musevi inançlarına uygunluğu din adamları(haham) tarafından üretim yerinde kontrol edilir. Uygulama, ekipman ve malzemelerde inançlarına aykırı bir durum olmaması durumunda din adamları firmada üretilen ürünlere kosher(koşer) belgesi verir. Kosher ibranice’de “uygun” anlamına gelmektedir

(kaynak: http://www.kosher.gen.tr/kosher-nedir.html )

Yahudilerdeki yeme-içme kurallarını belirleyen hüküm. Yahudi diyeti.
Et ve sut ürünlerinin ayrı tutulması, karıştırılmaması esasına dayanan kurallar zincirine sadık kalınarak hazırlanan yiyecek/içecek. Bizdeki tam olmasa da (bkz: helal) tanımına denk düşer.
görsel
görsel
görsel
görsel