aksiyoloji

Değerler yargılarının türüyle, ölçütüyle ve metafiziksel niteliğiyle ilgilenen bir felsefe kolu.

etik* ve estetik* olmak üzere iki ayrı alt başlığı olan değer felsefesi.

Değerbilim.

Genel değer teorisi çerçevesinde değerin anlam, özellik, kaynak ve çesitleri ile değeri belirleyen ölçütleri, değerin birey ve toplum hayatındaki yer ve önemini inceleyen disiplin.

farkında olmadan ve davranışlar sonucunda ortaya çıkan ve sonra felsefi bir tabana oturtulan en nihayetinde incik cincik edilen felsefi disiplindir. estetik aksiyoloji biraz daha anlaşılabilir olmasına rağmen etik aksiyoloji çok çetrefilli bir mevzudur. burada (etik) mevzu bahis edilen konu değer nedir? değer den girer evrensel bir değer yargısına ulaşılabilir mi? den çıkar. rousseau "merhamet" diyerek aksiyolojinin tabanına bir set çekmiştir kendince. ancak ne kadar yeterlidir elbette tartışılır. ancak dikkat çeken nokta aksiyoloji'nin aksiyoloji adını almadan önce arkhe sorusu dahi sorulmadan önce kendi yapısını tanılardan uzak bir şekilde inşa etmiş olmasıdır. bu da çok basit davranışlara-korkulara yanisi "totem klanlarına" kadar dayanması ve kendi çizgilerini belirlemeseydi. yaklaşık 2000 yıl sonra değişen şey ise biraz daha akıllanan insanın işi sistematikleştirmesi, problem olarak ele alması ve varlığını sorgulamasıydı. bunca çabaya rağmen insan davranışlarında ve değer algısında bir değişiklik gözlemlenebildi mi peki? koca bir hayır. değer yargıları aslında kişilerden bağımsız toplumların ortak refleksleriyle ve ortak algılarıyla birlikte şekilleniyor diyebiliriz. değer yargısında tümdengelimi savunmamıza rağmen "din" tam tersi bir yönde hareket etmiş ve başarısız olmuştur. dinler etik meselesini fazlasıyla basite indirgemiş ve toplumun temel nesnesi olan "insan" açısından ele almıştır bu da oldukça yavan bir ahlak anlayışını ve yumuşak iskeletli bir bina inşa etmiştir. elbette bu anlayış da değer yargılarında hiç bir değişiklik getirmemiş dile getirdiğimiz bu "kişiden bağımsız" toplumsal bir değer yargısının oluşmasına sebebiyet vermiştir. şimdi biz burada aksiyolojiden ziyade etik düşüncesinin ahlak basamağının insan ve toplumla olan ilişkisini tarif etmeye çalıştık. bir nevi ahlak'ın üzerine bir çentik attık.

yunanca axios (değer) ve logos (bilim, öğreti) sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuştur. değerler alanı ilişkileri, özellikle yaşamı, düzeni bakımından aydınlanmayı amaçlar. etik ve estetik değerlerle, bir varlığın kendi huy, mizaç ve seciyesini araştırır.

1. konu: değerlerin öznel veya nesnel, kişisel veya toplumsal olması sorunudur.

2. konu: değerlerin değiştirilip değiştirilmeyeceği.

3. konu: değerlerin hiyerarşisinin olup olmadığıdır.

ayrıca aksiyoloji, neyin iyi olduğu ya da ahlaki değerlerle ilgili bölüme ahlak denir. mutlu insan , mutsuz insan kimdir? ölçütleri nelerdir? ölçüler doğuştan mı yoksa toplumdan mı kaynaklıdır? sorularını irdeler.

Felsefenin temel çalışma alanlarından birini oluşturan değerler felsefesi (aksiyoloji), uzun yıllardır filozoflar tarafından üzerinde çalışılan bir alandır. Aksiyoloji, zamanla etik ve estetik olmak üzere iki farklı konu hakkında yoğunlaşmıştır. Etik kavramı ile insanların ahlakî değerleri; estetik kavramı ile de neyin güzel olduğu sorgulanmaya başlamıştır. Ancak zamanla estetikten ziyade etik üzerine yoğunlaşılmıştır. Zaten değerler eğitimindeki esas gaye, neyin daha ahlakî olduğudur. Yani estetikten ziyade ahlakîlik, daha bir önem kazanmıştır. Değerler felsefesi, bugün neyin daha ahlakî olduğu sorusuna cevap aramaktadır; ancak bu sorunun cevabı toplumlara hatta bireylere göre farklılıklar göstermektedir. Buna bağlı olarak, zamanla değer kavramı, daha yerel bir anlama karşılık; etik kavramı ise daha evrensel bir anlama karşılık kullanılmaya başlanmıştır.

Bir ahlak disiplinidir. axios kökü ve logos ekinden oluşan bir kelime. axios değerler anlamına gelir. logos ise bilim. axiology de: "değerler bilimi" demektir.

Böyle aksi ve nalet insanların hastalıklarını inceleyen bilim dalı.