#Osmanlı

kızıladalar

istanbul’a yakın takımadaların eski adı. Bunlara Papaz Adaları, Halka Adaları da deniyordu. Bizans dönemindeki adı ise Prens Adaları’ydı. Başlıcaları Büyükada (Beğadası-Prinkipos), Heybeliada (Cinleradası-Halkis), Kınalıada (Proti), Burgaz (Antigone)’dır. Ötekileri, Tavşan, Sedef, Sivri, Yassı ve Kaşık adalarıdır. Bu adaların önemi 19. yy’da arttı. ikinci Mahmud Heybeliada’da kışla yaptırdı. ilk Bahriye Mektebi de burada Abdülmecid zamanında yapıldı. 1908'de işbaşından uzaklaştırılan ikinci Abdülhamid dönemi devlet adamları ve saray görevlileri bu adalara sürgün edildiler.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#kızıladalar

kancabaş

Şaykadan küçük, Padişahın kısa deniz gezintilerine mahsus çok süslü kayık.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

kafa kağıdı

ilk nüfus kâğıtlarına (fes altında saklandığı için) halkın verdiği isim.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

kabalak

Birinci Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı ordusu için benimsenen, enselik ve güneşliği bulunan bir serpuş. Büyük savaşın simgesi sayılmıştır.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#birincidünyasavaşı
#kabalak

istanbulin

19. yy’ın sonunda yaygınlaşan bir erkek modası. ince uzun boyluların tercih ettiği, dar ve uzun etekli ceket, sıkma yelek ve pantolondan ibaretti. Bu kıyafeti, baston, dal fes ve bazen de monokl tamamlardı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#moda
#istanbulin

ispenç

Tarımla uğraşan gayrimüslimlerin, kişi başına yılda ödedikleri 25 akçalık vergiydi. Tanzimat döneminde kaldırılmıştır.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#vergi
#gayrimüslim

infisal etmek

Görevden ayrılmak anlamındadır. Osmanlı yönetiminde, görevden alınmalar (azledilmeler) için bu deyim geçerliydi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

iç oğlanı

Yeniçeri Ocağı kaldırılmazdan önce devşirme yöntemiyle toplanıp Edirne ve istanbul’daki Acemi Ocaklarında yetiştirilen, yeteneklerine göre ocağa ya da enderuna alınan gençler.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

ibrikdarbaşı

Saray’daki görevlilerden. Belirli törenlerde ibrik taşıma gösterisi dışında, padişahın güvendiği kişilerden olarak özel işler yapan bir görevliydi. Örneğin ikinci Abdülhamid’in ibrikdarbaşısı Zeybek Hasan Ağa korkutucu bir fiziğe sahipti ve söylentiye göre saraydaki gizli işkenceleri uyguluyordu.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#ibrikdarbasi

ibret taşı

Osmanlı'da Suçlulara ait kesik başların halka gösterildiği yer.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

iade i saltanat

Zorla tahttan indirilen eski padişahın, yeniden tahta oturtulması. Bu konu, Abdülaziz'le ilgili olarak ölümünden yıllarca sonra ikinci Abdülhamid tarafından gündeme getirildi. Şâyet Abdülaziz yeniden tahta dönerse kendisine karşı ihtilal hazırlayanları (Midhat Paşa ve arkadaşlarını) cezalandıracağından, bir suikast düzenledikleri ve Abdülaziz’i intihar süsü vererek öldürdükleri iddia edildi. Bu iddia ünlü Yıldız yargılamasının ilk gerekçesi oldu. Öte yandan bir kez de Ali Suavi, beşinci Murad için iâde-i saltanat amacıyla bir harekete girişti.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#taht

itikname

Özgürlük belgesi. Salıverilen köle ve cariyelere bir daha satılmamaları için sahipleri tarafından bu belge verilirdi. Köleler ve cariyeler ıtıknâmeyi muska yapıp boyunlarında taşırlardı. Aydınlar, Gülhane Hatt-ı Hümayunu için bu deyimi kullandılar. Osmanlı tebaasına bu fermanla özgürlük bağışlandığını ileri sürdüler.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#cariye
#köle

ıslahhane

ilk kuruluşunda sanat okullarına verilen isimdi. Midhat Paşa tarafından 1865’te önce Niş’te açıldı. Bundan sonra diğer Osmanlı vilayetlerinde de aynı adla yenileri tesis edildi. Bu adı Midhat Paşa verdi. 1868’de çıkarılan bir nizâmnâme ile istanbul’da da benzeri bir okul düşünülerek Sanayi Mektebi adı verildi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

hünkar macunu

Türlü baharat ve maddelerden hazırlanan ve güç kaynağı olduğuna inanılan macun. Abdülmecid veya Abdülaziz buna düşkündüler. Macun yalamak için kullandıkları ucu eğri çubuğa "lühuk kekesi" deniyordu.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#macun

hecinli arab neferatı

19. yüzyıl'ın sonlarına doğru ikinci Abdülhamid’in oluşturduğu ve Mekke ile Medine’nin eşkıya, ayaklanmacı saldırılarından korunmasıyla görevli süvari birlikleri. Bunlar at yerine deveye (hecin) binmekteydiler.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#deve
#mekke
#medine

hayta

18. ve 19. yy'ın ilk çeyreğinde eyalet valilerinin kapılarındaki paralı askerlere "hayta" denirdi. Bunlar, deli, levend benzeri gözü pek savaşçı insanlardı. Tanzimat, eyalet askeri düzenine son verince diğerleri gibi haytalık da tarihe karıştı. Ancak, "hayta güruhu" deyimi, disiplinsiz, yasadışı gruplar için kullanılmaya başlandı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#hayta

hayriye altini

ikinci Mahmud'un 1830'lu yıllarda bastırdığı, halk arasında "sandıklı" yada "gazi" diye bilinen altın para. Daha önceki, yine ikinci Mahmud'a ait Adliye altınlarının yerine çıkarıldı. 40, 20 ve 10 kuruşluk türleri vardı. Mevcut para darlığı nedeniyle de ayarı biraz daha düşürülmüştü.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#altın

hareket i arz madalyası

1895’te çıkarılan ve bir yıl önceki büyük deprem sırasında her türlü özveriyi gösteren vatandaşlara verilen madalyaydı. altın, gümüş ve bakır türleri vardı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#madalya

hanım iğnesi

Hanım iğnesi, Osmanlı zamanında Deniz gezintilerinde hanımlar için kiralanan çok zarif, ince uzun bir kayığın adıydı. Ayrıca çıtkırıldım görünümlü kişilere denirdi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

gül i sefid

1845'te marmara denizi’nde yüzey ve derinlik ölçümleri yapan rus teknisyenlerine eşlik eden ilk türk araştırma gemisi (korvet türündendi).

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#gemi
© copyright 2005 - 2026