#Osmanlı

Kente gelen ana su yollarının belli noktalarda kontrolünü sağlamak ve tâli borulara vermek için yapılan bacalarla bunların üstündeki mahzenler. Osmanlı'da Kent içi dağıtım ise maksim ya da taksim denen düzenekle sağlanıyordu.

(bkz: maksim)

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#maslak

Maksim veya maksem, Bendlerden kente gelen suların semtlere dağıtıldığı kapalı havuzlara denir. Sultan ikinci Mahmud döneminde istanbul’un su şebekeleri geniş biçimde ıslah edilmiş, Taksim denen yerde de yeni bir maksim yapılmıştı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#maksim
#maksem
#taksim

Halka, Ramazan’ın başladığını duyurmak ve kutsal ayı ışıklandırmak için yapılan kandillerle yazılı-şekilli aydınlatma.

Osmanlı zamanında Mahya, çift minareli camilerde şerefeden şerefeye kurulur. Ramazanın onbeşine kadar mahyalar (ya Kerim, Tebarekallah, el-firak...) sonraki günlerde de resimli (Kız kulesi, kayık, fıskiye...) olurdu. Mahyacılık başlıbaşına bir sanattı. Bunu yapanlara da mahyacı deniyordu. ilk elektrikli mahya 1914'te Ayasofya’nın minareleri arasına "ya Muin" olarak yazıldı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#mahya
#ramazan

Tapşırma. ikinci isim. Lâkaptan farklı olarak belli bir olgunluğa ve yetkiye ulaşıldıktan sonra üstadlar ve âmirler tarafından verilirdi. Bâbıâli kalemlerine kâtip adayı girenler, belli bir süre geçince mahlas alırlardı. Örneğin Midhat Paşa'nın, Şinasi’nin, Namık Kemal'in ünlendikleri bu adları birer mahlastı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#mahlas
#midhatpaşa
#şinasi
#namıkkemal

Padişahın kızgınlığını gerektirir ağırlıkta suç işlemiş kişi. idamı gerekli isyancı. Tanzimat’la birlikte padişahların doğrudan idam fermanı çıkarmaları da sona erdiğinden, bu deyim ikinci Mahmud’dan sonra kullanılmamıştır.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#padişah

Aylık çekini düşük bedelle satmak. ikinci Meşrutiyet’ten önce memurlara maaşları vaktinde ödenmez, ellerine "maaş sergisi" denen bir makbuz (çek) verilir, taksit taksit ödenebilen maaşın hesabı bu makbuza işlenirdi. Kimi memurlar, araya adam koyarak aylıklarını alabilirler, kimileri de sergilerini sarrafa götürüp %20’ye kadar noksanıyla satarlardı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

Okul birincileri için 1901'de çıkarıldı. Altın ve gümüş iki türdü. Sivil ve asker okullarını birincilikle bitirenlere altını, ikincilere gümüşü verilirdi. Bir yüzünde okul adı, diğer yüzünde "ikdamat-ı taraf-ı padişahiden lütfen takdir ile ihsan buyurulmuştur." cümlesi yazılıydı. 1909’da kaldırıldı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#maarifmadalyasi
#madalya

M:

Sadrâzam’ın padişaha yazdığı tezkirelerin altına "mâlum kişi" anlamında koyduğu paraf. Birbirini yakından tanıyanlar da uzun imza ve künye yerine yine bu işareti kullanırlardı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#m

1890’da çıkarıldı. Her alanda başarılı, dürüst ve kahramanlık gösterenlere verilmesi öngörülen bir teşvik madalyasıydı. Bir yüzünde tuğra ve arma, diğer yüzünde "sadakat ve şecaat ibraz edenlere mahsus liyakat madalyası" yazılıydı. Altından ve gümüşten iki tipti. 1905’te yenileri çıkarıldı ve ilginç bir uygulama olarak ülke yararına çalışmalarda ve hayırda bulunan kadınlara da takılması kabul edildi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#Liyakatmadalyasi
#liyakat
#madalya

Döviz. Yabancı banknotlarına Osmanlıların verdiği ad. Kâğıt para anlamındaydı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#döviz
#livre

istanbul limanı. Osmanlı'da liman ve iskelelerin en büyüğü ve önemlisi sayıldığından bu adla anılmaktaydı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

devrim derneği. haziran 1865’te kuruldu. nuri, ayetullah, namık kemal beyler öncülük etti. dernek kısa süre sonra yeni osmanlılar adını aldı. kuruluşunda "italyan carbonari (kömürcüler) devrim örgütü" kitabının esin kaynağı olduğu ileri sürülmüştür.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

mevlevi dervişlerinin giydiği bir tür külâh. festen önce osmanlı padişahları genellikle kalensüveden esinlenen başlık formları üzerine sarık sararlardı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#kalensüve

1865'deki kolera salgını sırasında çıkarılan madalya. bu salgına karşı özverili önlemler alanlara dağıtıldı. gümüşten tek tipti.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#kolera
#madalya

ağzı dar, tepesi geniş ve silindir biçimli kavuk. başta padişah olmak üzere devlet adamları ve saray görevlileri törenlerde bunun türlerini kullanırlardı. osmanlı padişahlarının birbirinden pek az farklı mücevvezeleri sorguçlarla süslenirdi. sadrâzamların ve vezirlerin mücevvezeleri ise dilimli ve daha uzundu. ikinci mahmud bu başlığı da diğerleri gibi kaldırdı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#mücevveze
#kavuk

hayvan vergisi toplayıcısı. daha sonra istanbul’da balıkçı, bahçıvan gibi üreticilere avans veren, ürününü pazarlayan ve bu hizmetlerine karşılık komisyon alan aracılara denildi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#kabzımal

(Fransızca landeau)

Saray halkının kullandığı lüks fayton. iki ve dört atla çekilen türleri vardı. Landonun üstü, önden ve arkadan açılıp kapanır biçimde körüklü tenteliydi. Kupalara göre daha gösterişliydi. Halk dilinde landon denirdi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#lando
#fayton

Tanzimat’tan önce büyük devlet adamlarının giydiği samur kaplı kürk. Kabaniçe’nin biraz daha basitiydi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#kontos
#kürk

19. yüzyıl boyunca Osmanlı silahlı kuvvetlerini büyük ölçüde uğraştıran Rumeli’ndeki dağlı eşkıyası.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#kleft

koni biçiminde beyaz kesme şeker. osmanlı’da büyük çapta üretimi söz konusu olmadığından en çok rusya'dan ithal edilir, çekiçle parçalara bölünerek kullanılırdı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#şeker