oğuz kağan

oğuz kağan
(hayatı – biyografisi)

binlerce yıllık tarihinde yüce türk milletinin feyz kaynağı olan türk (oğuz) töresine ad veren, büyük türk hakanı oğuz kağan’ın babası kara kağandı. kara kağanın bir oğlu dünyaya geldi. bu çok güzel bir çocuktu. doğduğunda annesinin sütünü emmedi, daha sonra annesi rüyasında, çocuğun kendisine “tanrıya iman etmedikçe sütünü emmeyeceğini” söylediğini gördü. annesi bu rüyayı üç gece üst üste görünce, tanrıya imam etti ve çocuk annesinden birkere süt emdi ve bir daha emmedi. bir yıl sonra büyük bir adam gibi konuşmaya başladı. “ben bir çadırda doğduğum için adımı oğuz koymak gerekir” dedi. adını oğuz koydular. harikulade halleri görülen oğuz, çocukluğundan ergenlik çağına kadar, her fırsatta tanrıyı anardı. ona tanrının nurlu feyzi erişti. her türlü bilim ve hünerde, ok atmada, kargı kullanmada, kılıç çalmada ve bilgi hususunda, aleme ün salacak gelişme gösterdi. babası onu amca kızıyla everdi. fakat evlendiği kız imam eetmediği için ona yanaşmadı. en sonunda kendine imam eden bir kızla evlendi. oğuz’un bir tek tanrıya inandığını duyan babası, onu bir av dönüşü öldürmeyi planladı. bu haberi alan oğuz, putperes babasıyla yaptığı savaşı kazandı. ok yarası alan kara kağan öldü. bunun üzerine oğuz, kağan oldu ve puta tapanlara hiç bir merhamet göstermedi.


oğuz kağan destanında anlatılan oğuz han, aynı zamanda büyük hun türk imparatorluğunun kurucusudur. türk devlet geleneğinin temel taşlarını koyan, türk hakanının vazettiği kanunlar, oğuz (türk) töresi olarak ün yapmış ve 16 büyük türk imparatorluğunun da güç kaynağı olmuştur. 24 oğuz boyunun atası olan oğuz han, türk töresini; disiplin , adalet, ahlak ve millete hizmet esası üzerine inşa etmiştir.



ilk teşkilatı orduyu kuran oğuz han, onlar-yüzler-binler-onbinler diye tasnif yapıp, kumandanlarınada, onbaşı, yüzbaşı, binbaşı, tümenbaşı diye de ünvanlar vermiştir, orduda itaatı esas kılmış, itaat etmeyenlerin boynunu vurdurmuştur.



daha sonra oğuz kağanın üç oğlu olmuş. onlara gün, ay, yıldız adını verir. bir daha evlenir ve ondanda üç oğlu olur. bu oğullarına da gök, dağ, deniz adlarını verir. gün gelir büyük bir toy (şölen) verir. halkı çağırır, yenilir içilir sonra beylerine ve halka buyruk verir.



“ben sizlere oldum kağan

alalım yay ile kalkan
nişan olsun bize buyan
bozkurt olsun bize uran”

dedi ve dünyanın dört bir yanına yarlığı yazdı, elçilere verip gönderdi. bu fermanlarda şöyle yazıyordu: “ben türklerin kağan’ıyım dünyanın dört bucağına hakim olmam gerekir. sizlerden itaatinizi istiyorum. kim benim buyruğuma baş eğerse, hediyelerini kabul eder dost sayarım. her kimde baş eğmez ise, ona gazab eder, üzerine ordu çekip, baskın yapar yok ederim. “çin kağan’ı itaatini ve dostluğunu bildirdi. urum kağan’ı itaatini bildirmedi. bunun üzerine oğuz kağan ordusuyla onun üzerine yürüdü ve onların yenip kendine bağladı. daha sonra oğuz kağan devletin sınırlarını güneyde hindistan, kuzeyde sibiryay, doğuda qindenizi, batıda akdeniz ve mısır’a kadar genişletti. buralarda yaşayan milletleri ve devletleri kendine bağladı. daha sonra büyük ganimetlerle ülkesine döndü.



büyük bir toy verir oğuz kağan ve devleti oğulları arasında pay eder. boz oklar denen, ayhan yıldızhan ve gökhan arasında devleti payeder. üç oklar denen denizhan, dağhan ve günhan oğullarına da “sizlerde boz oklar altında beylik yapın” der. 75 yılı savaşlarla geçiren oğuz kağan 116 yıllık hükümdarlığının sonunda hayata gözlerini yumar.



oğuz kağan milletine hizmeti daima ön planda tutardı. eşsiz bir devlet adamı ve bilge kişiydi. türk milletinin ona atfettiği kutsallıktan ötürü onun bir veli veya nebi olabileceği tarihe geçmiştir. onun buyruk ve vazettikleri töre olmuştur.oğuz kağanın hayatı boyunca iki öğe çok önemli bir şekilde göze çarpar. birincisi; tanrıyı bir bilip ve daima ibadet etmesi. ikincisi; millete hizmeti. milletini daima ön planda tuttuğunu şu olay en iyi şekilde bize örnektir: devletin zayıf olduğu bir zamanda, düşmanları ondan en sevdiği atını isterler, verir. sonra eşini isterler onuda verir. daha sonra çorak bir toprak parçası isterler, oğuz kağan “atım ve eşim kendi malımdı verdim, fakat toprak çorakta olsa milletimindir veremem” der ve birliklerini toplar, kendinden emin olan düşmana ani baskın yaparak onları mağlup eder. bu olayda devlet malının millete ait olduğunu ve devlet malının üzerinde tasarruf edilemeyeceğini göstermiştir. yani önce devlet ve millet manfaati gelir daha sonra diğer menfaatler gelir. önce devletim ve milletim bir oğuz türk töresidir.