dewey onlu siniflama

Bu sistem 1876 yılında Amherst kolejinde öğrenci olan Melvil Dewey tarafından, kolejin kütüphanesini düzenlemek için geliştirilmiş ve sonradan bütün dünyada yaygınlaşmıştır. Üzerinde devamlı olarak çalışılır ve yeni gereksinimlere, ortaya çıkan yeni konulara göre değiştir­meler, düzenlemeler yapılarak yeni baskıları yayınlanır.

Esası Dewey sistemine dayanan (bkz: Evrensel Onlu Sınıflandırma sistemi) de çok kullanılan sistemlerden biridir.

Dewey sistemi, geçmiş zamanlardan bu yana, dünyada varolan bütün bilgi alanlarını on ana bölüme ayırmış, bu alanlardan her birini üç basamaklı sayılarla göstermiştir:

000 Genel Konulu Eserler (Ansiklopedi, Kütüphanecilik vb.)
100 Felsefe ve Psikoloji
200 Din

Bu üç basamaklı sayıların ikinci basamaklarına yeniden sayılar yer­leştirilerek, her sayı yeniden on ana bölüme ayrılabilir ve bir konunun alt dallarını gösterme olanağı doğar:

800 Edebiyat üzerine genel eserler 810 Amerikan edebiyatı
820 ingiliz edebiyatı
830 Alman edebiyatı

Her bir sayının üçüncü basamağına da sayılar konarak daha ayrın­tılı konuları gösterme olanağı bulunur:

820 ingiliz edebiyatı üzerine genel eserler
821 ingiliz şiiri
822 ingiliz tiyatrosu
823 ingiliz roman ve hikayeleri

Eğer daha ayrıntılı bir bölmeye gitmek istenirse, ilk üç sayıdan sonra bir nokta konularak başka bölmeler de yapılabilir:

821 ingiliz şiiri
821.01 ingiliz şiiri üzerine kuramsal yazılar.

Dewey sisteminin ana konuları gösteren sınıflama listeleri yanında yardımcı listeleri de vardır. Bu listelerden yararlanarak konuların coğ­rafya yerlerine ilişkin yönleri, biçimleri (ansiklopedi, sözlük, bibliyog­rafya, dergi vb.) gösterilebilir.

Dewey sistemi kullanan kütüphanelerde rafların üzerine genellikle hem sayılar hem de hangi konuyu gösterdikleri yazılır.

Bir kütüphanede aynı konu numarasını alan birden çok kitap bulunur. Tek bir kitabın yerini kesin olarak belirleyebilmek için bu kitapların sı­nıflama numaralarının altına, kitabın yazarının soyadından ilk üç harf alınarak yazılır. Örneğin Mina, Urgan'ın "ingiliz edebiyatı Tarihi" adlı kitabına 720.9 numarasını verir, altına da URG kısaltmasını eklerler:

720.9
URG

Böylece bu kitap başka ingiliz edebiyatı tarihi kitaplarından ayrıl­mış, kesin yer numarası belirlenmiş olur. Kitabın tek bir yazarı yoksa, bir ortak çalışma ürünü ise, o zaman kitap adının ilk üç harfi alınarak sınıflama numarası tamamlanmış olur.

Dewey sistemi, kitapların yerlerini belirlemek için ortaya konmuş bir sistemdir. Ancak gerek bibliyograflarda gerekse kütüphanelerde, konuyu belirtmek ya da konu katalogu kurmak için de kullanılmakta­dır. Örneğin bizim Milli Kütüphanemizde ve Halk kütüphanelerimizde konu katalogu Dewey numaraları kullanılarak meydana getirilmekte­dir. Amerikan kütüphaneleri kitaplarını Dewey numaraları vererek yerleştirir, konu katalogunda konu başlıkları kullanırlar. * *