gevrek

isimdir. izmirde satılan halka şeklinde üzerinde susamlar olan yiyeceğe verilen isimdir.

bu kelimeye sıfat diyenler vardır. evet izmirde satılan gevrekten bahsediyoruz. bir tartışma ortamında adı gevrek olan bu yiyeceğe ısrarla simit adını kullanan bir arkadaşın iddiasına göre o yiyecek gevrek değil, simittir. sebebini ise şöyle açıklamıştır; "gevrek isim değil, sıfattır." evet arkadaş istanbulludur. şimdi kendisine buradan bir daha anlatacağım ki bunu defa kez anlattım ama sen her seferinde başka başka şeylerle yine karşıma geçiyorsun. bu gevrek-simit tartışması artık kan davası gibi oldu.*
üzerine tartışmış olduğumuz o yiyeceğin adı gevrektir. sıfat değil, isimdir. gevrek ve simitin muhteviyatına girmeyeceğim çünkü o farkıda anlattım. şimdilik sıfat mıdır? isim midir? konusunu açıklayacağım. öyle ben dil okudum. havalarında dolaşmakla olmuyor. bu türkçe, fransızcaya benzemez.

öncelikle (bkz: sıfat), (bkz: sıfatlarla ilgili özellikler)*

bu konu başlıklarını inceledikten sonra hala anlamayanlar için anlatıyorum.

sıfatlar isimleri niteleyen kelimelerdir. sıfat türleri, sıfat yapıları gibi konulara girmeden net olarak anlaşılacak seviyede anlatacağım.

"bir kelime tek başına sıfat olamaz." bence yeterince net ama hala anlamayanlar olabilir diye bir örnekle devam edeceğim.

peki bir kelime ne zaman sıfat olur? kendinden sonra gelen bir isimle kullanıldığında zaman sıfat olur.

şimdi gevrek sıfattır, diyorsun ya. nerede, bu sıfatın nitelediği varlık? işte burada örneğimiz devreye giriyor.

"acı biberi severim." burada kullanılan acı sıfattır.

"acıyı severim" acı artık sıfat değil, isimdir.

yeterince anlaşılmadı mı? örneklere devam mı? o zaman ünvanlardan geliyor.

"ameliyatı doktor oktay yapacak." doktor burada sıfattır.

oktay'ı kaldır. doktor tek başına kalsın. hala sıfat mıdır? eğer hala sıfat diyorsan...

şimdi izmirlilerin gevrek, domat, hadi domat biraz şiveye giriyor olabilir. çiğdem, boyoz gibi kelimelerine takılan arkadaşlar var ya. bana gobit nedir? gerbeç nedir? bunları anlatsın.

yukarıda verdiğim boyoz, gevrek gibi örnekler başlıca farklı yiyeceklerdir. ne simite benzer, ne çöreğe. sen kalk bildiğin tavuk dönere götünden isim uydur. sonra izmirliler şöyle, izmirliler böyle.

bildiğin tavuk döner, yarım ekmekte olursa gerbeç diyorlar, yuvarlak ekmekte olursa gobit diyorlar. kim mi? ankaralılar.

evet. bu yazım tüm gevrek, simit ayrımı yapamayanlara ithaf olsun.