estetik

alexander gottlieb baumgartena göre duyusal bilginin mantığıdır.

estetik dediğimiz bilimi kuran ve ona bu adı veren baumgartendır (18. yy.). AESTHETiCA adlı kitabıyla bu ilmin ilk
temelllerini atar. konusunu belirleyip sınırlarını çizer.

baumgarten der ki; estetik: bir özgü sanatlar teorisi, güzel üzerine düşünmedir. bu hususta temel belirleyici motiv cognitio sensitiviadır(duyusal bilgidir).

okuduğunuz bu satırların yazarına göre ise estetik; bir güzellik felsefesi veya sanat felsefesinden
başka bir şey değildir.

şimdi biraz da teknik kavramlar...

suje ve objeye geçmeden evvel en temel kavram bütün medeniyetlerde hiç şüphesiz varlık kavramıdır diyerek konuya başlamalıyız. peki varlık nedir?

varlık: hakkında bilgi edinebildiğimiz nesnelerdir. aslında bütün batı felsefesi işte bu materyalist görüş üzerine inşaa edilmiştir; ama bu şimdi konumuz değil, neyse, geçelim. varlığın ne olduğunu bilmek şu an için yeterlidir.

nesneleri algılama neticesinde obje ile suje arasında kurulan bağlantıya bilgi denir. obje hakkındaki kanaat ona yüklenen değerdir. for instance;

bu öğrenci terbiyesizdir. (iyi----------ahlaki değer yüklemesi)
istatistik verileri doğrudur. (doğru--------bilgisel değer yüklemesi)
işçi alımları faydalıdır. (faydalı------ekonomik değer yüklemesi)
şu tablo gayet güzel. (güzel--------estetik değer yüklemesi)

halbuki doğada ne iyi, ne doğru, ne faydalı ne de güzel adında bir madde yoktur. var mıdır? değer olarak da yoktur. aslında nesnelere bu değerleri yükleyen insandır. böylece insanî hale getirilmiş bir değerler evreni oluşturulur. önce nesneleri algılayıp sonra bu yüklemeleri yapana, estetik suje derler.

obje varlığın içinde bir cüzdür, parçadır. yani algılanan nesneden başka bir şey değildir obje. suje ise algılayandır, ona bilgi öğesi yükleyen veya kıymet verendir, ikisi arasında bir ilgi vardır. bir sanat yapıtı ya da güzel bir doğa parçası gibi estetik bir obje ile ilgi içinde olup haz aktını yaşayan sujeye estetik suje adı verilir. dolayısıyla obje de estetik ilgi olması halinde estetik obje olur.

estetik obje: genel olarak bir estetik sujenin kendisiyle estetik ilgi içine girdiği bir varlıktır.

peki estetik ilgi ya da estetik tavır nedir? bunu da müsait bir zamanda tamamlarız..