bayan

Memleketimde bekaret meselesi ile ilintili olarak kullanılması pek hoş karşılanmayan "kadın" kelimesinin bu talihsiz çapsızlığının sonucu olarak, aslında Türkçe ile pek de bağdaşmamasına rağmen kullanılagelmiş ve okuduğunuz satırların yazarı fakiri bir hayli baymakta olan kelime.

Kadın kelimesinin karşı cins için karşılığı adamdır.
Kadın kelimesi ne kadar antipatikse, adam kelimesi o kadar karizmatiktir.

**
Yeni yetme mankenimiz Şamdan dergisine, anatomi bilimine göndermeler yapan fotoğraflarının altına fon olması niyetiyle, röportaj veriyor ve hayalindeki erkeği anlatıyor :
"Adam gibi adam olsun yeter..."

Breeeeeehhh!!

**
Fakat güzide Türkçemiz bu haksızlığın intikamını kız-oğlan ikileminde fena halde almaktadır erkeklerden.
Kız ne kadar sempatikse, oğlan o kadar iticidir hatta bazı durumlarda kavga sebebidir.

Kaşınan bünye :"Senin için oğlancı falan diyolar??? Ne iş??..."
Levye : "ÇTTOONNNKK..."

**

Fransız ekolünün etkisi ile hanım ve bey kelimeleri kesmemiş olacak ki mösyö ve madam kelimlerinin Türkçe karşılığı olarak dilimize sokulmuştur bay ve bayan, fakat pek rağbet görmemiştir. Çünkü hali hazırda kullanılan hanım ve bey gibi iki şık kelimemiz vardır. Her ne kadar bu iki kelime bay ve bayan kelimelerinin kullanılış amacını ve yerini tam olarak ikame etmese de anlaşılan o ki halkımız "Mr. and Mrs. Brown" tarzı bir kullanımı benimseyememiştir.

Kaç tane davetiye gördünüz ki "Bay ve Bayan Yılmaz" şeklinde gönderilmiş?
"Ahmet Yılmaz ve Eşi"'dir bizim davet etme tarzımız.

Asıl davetli olan "eş" olsa bile.

**

Bay ve Bayan kelimelerini gündelik hayatta nadir olan doğru kullanabilme fırsatlarından birini böylece heder ettikten sonra Sayın kelimesine toslarız.
Evet bizim birde "unisex" bir hitap tarzımız vardır; Sayın.
Bu kelime Bay/Bayan kelimelerini doğru kullanmamıza olanak sağlayan diğer bir fırsatı elimizden alır.
Kaç mektubunuza Bay "X" ile başladınız yada size kaç tane Bay/Bayan "X" şeklinde mektup geldi?
Gerek iş hayatımızda gerekse resmi yazışmalarda kullandığımız hitap kelimesi Sayın'dır bizim.

"Sayın Yılmaz;

Lütfen akıllı olunuz.

Saygılarımla;

imza:
Ahmet Yılar"

**

isim ile hitap etme durumlarında ise hanım ve bey devreye girer.
Ahmet Bey, Ayşe hanım gibi.
Hiç isim kullanmayacaksak hanımefendi beyefendi gibi gayet kibar iki kelimemiz dahi mevcuttur.

"Hanımefendi lütfen biraz izin verir misiniz??"

**

Birde topluluğa hitap etme konusu var tabi.

"Baylar Bayanlar programımız reklamlardan sonra tüm çılgınlığı ile devam edecek.."

Otur yerine sıfır...

"Hanımlar Beyler programımız reklamlardan sonra devam edecek dedik ama sizi keriz yerine koyduk aslında programımız bitti size de 20 dakkalık reklam kuşağını bir güzel giydirdik hadi bize eyvallah"

Mükemmel bravo! Sunumun bitsin bir odama gel ama...Yalnız gel.

**

Gördüğünüz gibi Türkçemiz hitap konusunda sebil misali.
Peki neden bu kadar doğru ve şık altarnatifler varken bayan kelimesi kullanılmaktadır?
Bilemiyorum. Bir nevi alışkanlık sanıyorum.
işin ironik kısmı bayan kelimesi belirli bir karizmaya ve dokunulmazlığa sahip kadın görüntüsü verir hitap edilen kişiye.

"Şu kadınla ilgilenir misin lütfen? "
"Şu bayanla ilgilenir misin lütfen?"

Bakınız ikinci cümledeki kadın daha karizmatik durmuyor mu?

Peki; "Şu hanımefendiyle ilgilenir misin lütfen?"
Gayet hoş, karizmada bir eksiklik yok ve DOĞRU!

"Bayanlar tuvaleti..."
Yanlış bir kullanımdır efendim.
Doğrusu Kadınlar tuvaletidir.
Daha kibar olmak istiyorsak Hanımlar tuvaletini kullanırız.
Hiç bir ecnebi memlekette (en azından ben denk gelmedim) Mr. yada Mrs. yazmaz tuvaletlerde.
Women yada ladies yazar örneğin.

Kullanmayınız, kullanana engel olunuz.

(bkz: didaktik entry)
(bkz: ukala)