geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer

1770 yılıydı...
çeşme ve sakız adası arasında demirli bulunan osmanlı donanması, aylar önce baltık denizinden hareket eden ve atlantık, cebelitarık ve akdeniz'i geçip ege'ye giren rus donanması tarafından yok ediliyordu...

tarihe çeşme baskını olarak geçen bu deniz muharebesinde osmanlı donanması 15 kalyon, 5 fırkateyn ve değişik büyüklüklerde 40 gemi kaybetmiş, rodos adlı kalyon da rusların eline geçmiştir.

osmanlı donanması bu muharebe neticesinde tamamen yok olmuştu...

çeşme baskını, mora'da başlatılacak yunan isyanı'nın öncüsüydü.

osmanlı donanması yok edilmiş, isyana hazırlanan yunanların önü açılmıştı.

derken 1821 yılında yunan isyanı patlak verdi.

rusya, ingiltere ve fransa, osmanlı'dan yunanistan'ın bağımsızlığını tanımasını istediler.
osmanlı ise haliyle bunu reddetti.

zaten yunan isyancıları destekleyen bu devletler, bu sefer fiziki olarak yunanların yanında yer aldıklarını göstermek için bu kez navarin'e donanma gönderdiler.

yıl 1827...
çeşme baskını sonrası yeniden yapılanmaya çalışan osmanlı donanması yunan isyanını bastırmak amacıyla navarin limanında bulunuyordu.
osmanlı donanmasına, mısır ve tunus eyalet donanmaları da eşlik etmekteydi.

toplamda 70-75 gemiden oluşan osmanlı donanması, müttefik donanma tarafından bu kez navarin'de yakılmıştı.
irili ufaklı 60 gemimiz navarin'de yok edildi.
düşman donanmasının ise tek kaybı dahi olmamıştı.

*********************

önce çeşme'de, ardından navarin'de 50 yıl içinde üst üste 2 defa yok edilen osmanlı donanmasının yeniden toparlanması artık imkansız görünüyordu.
hem devletin kaynakları da yeni bir donanma tesis etmeye müsait değildi.

lakin son derece geniş bir coğrafyaya hakim olan osmanlı denizlerde güçlü olmak zorundaydı.

1828'de 2. mahmud'un emri ile tersane-i amire'de muazzam bir çalışma başlatıldı.
sadece 1 sene sonra dünyanın en büyük kalyonu suya indiriliyordu.
görsel

adı: mahmudiye konmuştu.
mühendis Mehmet Efendi ile mimar Mehmet Kalfa tarafından yerli ve milli imkanlarla üretilen bu kalyon 76 metre uzunluğunda, 21 metre genişliğinde tam 3 ambarlı ve 128 top bulunan yüzer kaleydi...

böyle büyüklükte bir gemi o güne dek görülmemişti. (osmanlılar tarafından)

mahmudiye'nin suya indirilmesi, 50 sene içinde 2 defa donanmasını kaybeden osmanlı'ya moral olmuştu.
halk bu dev gemiyi hayranlıkla seyrediyordu.

mahmudiye'nin istanbul boğazına her gelişi olay oluyor, halk bu dev gemiyi izleyebilmek için birbirini eziyordu.
görsel

geminin devasa boyutları türlü efsanelere konu olmuştu.

bir rivayete göre hacı bektaş'ı veli'nin askerlere mahmudiye'nin güvertesinde namaz kıldırdığı söylenir.
başka rivayete göre mahmudiye'nin güvertesinden kurban bayramlarında kan aktığı görülmüştür(!)
mahmudiye hakkındaki en büyün efsane ise, kırım savaşı yıllarına dayanır.

kırım savaşı sırasında sivastopol kuşatmasında mahmudiye tek başına sivastopol mevzilerini bombalamış, deniz üzerinde tur dönerek iskele ve sancak toplarını sıra ile ateşlemiş...

her neyse...

uzun yıllar osmanlı'nun gururu olarak denizlerde dolaşmış mahmudiye'nin sonu 1874'te gelmiş nihayet bahriye nezareti mahmudiye'yi emekliye ayırmıştır.

lakin 1877-78 osmanlı rus savaşı esnasında mahmudiye'ye yine ihtiyaç duyulmuş, mahmudiye 93 harbinde de cepheye asker nakletmek amacıyla kullanılarak donanmamıza hizmet vermiştir.

1881 yılına gelindiğinde osmanlı artık ekonomik olarak iflasını açıklamıştır.
mahmudiye ise hurdaya çıkarılmıştır.

osmanlı devleti, subay maaşlarını işte bu mahmudiye'nin hurdasıyla ödemiştir.
maaş günü gelen subaylara mahmudiye'nin hurda karşılığı tahviller verilmiştir.
şöyle ki bir subay maaşı için verilen tahvilde "maaşına karşılık mahmudiye enkazından 500 okka hurda verilmesi" şeklinde tahviller piyasada dolaşmaya başlamıştır.

maaşını almak isteyenler bu tahvilleri galata bankerlerine kırdırmış ve mahmudiye'nin sonu işte böyle acıklı bitmiştir.

tam 20 yıl boyunca dünyanın en büyük savaş gemisi olan, osmanlı donanmasının sancak gemisi mahmudiye'nin parçalanması ve hurdasının satılmasının ardından da efsaneleri devam etmiş, mahmudiye kalyonunun resim ve posterleri anadolu'nun ücra köşelerinde bile evlerin, kahvehanelerin duvarlarını uzun yıllar süslemiştir.

bugün deniz müzesinde mahmudiye kalyonu'nun büyük bir maketi bulunmaktadır.

#tarih