kalyon

Kadırgaya göre daha uzun bir gövdeye sahip olan kalyonlar, kadır­gadan farklı olarak büyük yelkenlere ve toplara sahipti. Büyük oldukları için daha fazla insan taşıyabilen kalyonların manevra kabiliyeti kısıtlıydı ve kadırga­lar gibi süratli hareket edemiyordu. Bu nedenle XVI. yüzyılın ortalarından itiba­ren gemi inşasında kalyonlara üstünlük sağlayan yeni özellikler kazandırıldı. Özellikle Girit Seferleri sırasında Osmanlılar, Venediklilerin karşısında hafif kalan ka­dırgaların yerine kalyon yapımına ağırlık verdi.

görsel

Avrupalı devletler, Atlas Okyanusu’ndaki güçlü gelgit akıntıları ve rüzgârlar nedeniyle kadırgalarla ne ticaret ne de savaş yapabili­yordu. XV. yüzyıl sonlarından itibaren okyanus gemiciliği gelişti ve XVI. yüzyıl sonundan itibaren Avrupalı devletler yelkenli gemilere geçerek kalyonları birer top bataryasına dönüştürdü. Böylece deniz savaşları yeni bir nitelik kazandı.

Akdeniz’in iklim şartlarına uygun olarak ve zaman içerisinde ge­liştirilen kadırgalar, bu coğrafyada uzun yıllar kullanılmıştı. An­cak XVI. yüzyıl sonlarından itibaren Akdeniz’e gelen ingiltere ve Hollanda’nın kalyonları, kadırgalara üstünlük sağlayarak Akdeniz’e hâkim olmaya başlamıştı. Bu devlet­lerin gemilerini kiralayan Venedik, Girit’i kuşatan Osmanlı donanmasını engelleyerek denizde Osmanlılara karşı üstünlük sağlamayı başardı.

Venedik kalyonları karşısında Os­manlı kadırgalarının âciz kalması sonucunda Osmanlı devlet adam­ları kalyon inşasına karar verdi ve böylece kadırgadan kalyona geçiş süreci Osmanlı donanması için de başladı. Dolayısıyla Gi­rit Seferi, Osmanlı gemi teknolojisindeki değişimde ve donanma stratejisinde önemli bir dönüm noktası oldu.