cadılar bayramı

insanoğlu varolduğu günden beri birtakım doğaüstü varlıklara inanmış, bunlardan dinleri oluşturmuş ve doğaüstü varlıklara dair kültler meydana getirmiştir.
doğaüstü varlıkları iyi ve kötü ruhlar olarak sınıflandıran insanoğlu, farklı topluluklarda, farklı inanışlarda olmasına rağmen bu doğaüstü varlıklara saygı göstermiş, çeşitli varlıkları, çeşitli yortular ile senenin belli günleri anar olmuştur.
görsel

cadılar bayramı da işte bu doğaüstü varlık inancının popüler kültüre malolmuş halidir.

günümüzde cadılar bayramı olarak bilinen uygulamaların kökeni samhain gecesine dayanmaktadır.
"samhain" bir kelt toplumu adetidir.
görsel

31 ekim gecesi ölülerle yaşayanlar arasındaki perdenin kalktığına inanılır ve insanlar kötü ruhlardan gizlenmek için kostümler giyer, onlara balkabağı-mısır gibi yiyecekler sunardı.
keltlerde samhain ritüeli kelt toplumunun kanaat önderleri olarak tanımlayabileceğimiz druidler tarafından yönetilir ve yönlendirilirdi.
görsel

*****************
ara not: druidlerin ana tanrıça kybele ile bağlantılarını ve anadolu kökenli olduklarını daha önce yazmıştık.
(bkz: islam öncesi druid kültürü/#43347450)
******************

keltlerin bu samhain kültü pek çok topluluğu etkilemiş ve farklı topluluklarda farklı isimler almıştır.

örneğin; slavlarda samhain kültünün sembolü baba yaga olmuştur.
kafkaslarda ise samhain gecesinde ritüele dahil edilen doğaüstü varlıklara obur adlı verilmiştir.

işte batı toplumlarındaki cadılar bayramının kökeni olan samhain'in türk mitolojisindeki karşılığı karakoncolus'tur.
bu adetlerde kutlamalar, yiyecek sunmalar her topluma göre farklılık gösterdiği gibi, bu etkinlikler yine farklı toplumlarda farklı günlerde kutlanırdı.
görsel

bizdeki karakoncolos'un ocak ayının 14'ünde ortaya çıktığına ve insanlarla temas kurduğuna inanılır.
görsel

bu efsane bugün karadeniz'de, trabzon'da kalandar gecesi olarak hala devam etmektedir.
eskiden trabzon'un köylerinde karakoncolos'tan korunmak için geceleri kapı önüne kuymak bırakıldığı söylenir.

günümüzde kalandar gecesi adıyla sürdürülen gelenekte gençler yüzlerini boyayıp horon oynar, çocuklarsa kapı kapı dolaşıp hediyeler toplar.
görsel

karakoncolos gecesi ege'de congalaz olarak adlandırılır. teke yöresinde ise congala denir.

karakoncolos günlerinin balkanlardaki yansıması ise bocuk gecesi adı verilen etkinliktir.
görsel

orta çağ'dan kalma bir gelenek olan bocuk gecesi'nde yüzler boyanır, ateşler yakılır ve kabak tatlısı pişirilir.
günümüzde tekirdağ ve edirne'de kutlanan bocuk gecesi'nde bocuk'un(karakoncolos) ahırdaki hayvanlara zarar vermemesi için ahırlara bir tepsi kabak tatlısı bırakılır.
görsel

bugün pek çok batı adeti olarak bildiğimiz uygulama ve halihazırda anadolu'da özellikle köylerdeki bazı adetler kökeni türk mitolojisine dayanan etkinlikler ve adetlerdir.
bunların en bilineni ise noel döneminde çam ağacı süslenmesidir.
(bkz: noel ağacı süslemek bir türk geleneğidir)
(bkz: nardugan bayramı)

sonuç olarak cadılar bayramı asla bir hristiyan adeti değil, türkler de dahil olmak üzere, dünyadaki tüm toplumların farklı adlar altında binlerce yıldır kutladıkları bir etkinliktir.

#tarih
#mitoloji