osman hamdi bey

osman hamdi bey türk indiana jones'tur...

evet, indiana jones.

müzeci, arkeolog, ressam, devlet adamı...

aslında osman hamdi bey bir maceraperesttir. bu maceraperestliği sayesinde türkiye bugün birbirinden değerli arkeolojik eserlere, antik kentlere sahiptir.

osman hamdi bey'in indiana jones'un maceralarını aratmayan maceralarında yanında yakın arkadaşı samatyalı oskan efendi vardır.
oskan efendi bizim ilk heykel ustamızdır ve osman hamdi bey'in kurduğu sanayi-i nefise mektebi'nin heykel bölümünün kurucusu ve müdürüdür.

bakınız oskan efendi nemrut kazıları sırasında osman hamdi bey'i karakalem olarak şöyle resmetmiş;
görsel

bu çizimin altında, fransızca olarak "dostum hamdi bey-kahta 5 mayıs 1883" yazılıdır.

osman hamdi bey ve oskan efendi birlikte pek çok arkeolojik kazıya katıldılar.
bunlardan en bilineni yukarıda da belirttiğim üzre nemrut dağı kazısıdır.
görsel

osman hamdi bey burada kral 4. antiochos'un tümülüs şeklindeki mezarını bulmuştur ve bu kazı ile ilgili le tumulus de nemroud-dagh (nemrut dağı tümülüsü-1883) adlı kitabı oskan efendi ile birlikte yayınlamıştır.

ikili daha sonra 1887'de sayda'daki aya'da fenike ve makedonya krallarına ait 24 metre derinliğinde bir yeraltı nekropolünde istanbul arkeoloji müzesinin ününü sağlayan lahitleri buldular.
bunların arasında en ünlüsü pantelik dağı'ndan çıkarılan iskender lahidi olduğu sanılan mermer lahittir.
görsel

bunlardan başka; Myrina, Kyme ve Aiolia Nekropolleri ile Lagina Hekate Tapınağı ile strotanikea antik kentleri de osman hamdi bey tarafından kazandırılmıştır.
görsel

(bkz: lagina/#42032016)
(bkz: stratonikeia antik kenti/#42070738)

osman hamdi bey sadece arkeolojik kazılar yapmıyor, tarihi eserleri gün ışığına çıkarmakla kalmıyordu.
bu tarihi eserleri bizden çalmaya çalışan batılı yağmacılarla da mücadele ediyordu.
(bkz: Asar-ı Atika Nizamnamesi)
boşuna kendisine yerli indiana jones demiyoruz ya.
kimbilir böyle ne maceraları vardı...

osman hamdi bey bir amerikalı olsa onun hakkında onlarca film çekilir, romanlar yazılırdı. ama biz malesef böyle değerlerimize sahip çıkmıyoruz. bugün osman hamdi bey denildiğinde kaplumbağa terbiyecisi geliyor insanların aklına sadece. oysa kaplumbağa terbiyecisi, hamdi bey'in hayatındaki çok küçük bir ayrıntıdan başka bir şey değildir...

ruhu şad mekanı cennet olsun...

not: bu arada osman hamdi bey'in yeşil camii'nde kuran okuyan adam adlı tablosu geçtiğimiz günlerde new york'taki sotheby's müzayede evinde 4.640.100 sterline (yaklaşık 35 milyon tl) satıldı. (bkz: #42158197)
ve bu fiyatla osman hamdi bey bir türk ressamı tarafından yapılan en pahalı tablonun sahibi ünvanını egale etmiş oldu.