kurtuluş savaşında opera düşünen adam

1930'lu yılların sonları...

bir fabrika projesi üzerinde çalışılıyor. atatürk'ün huzurunda dönemin sanayi ve kalkınma bakanı.
atatürk projenin derhal bitirilmesi talimatını verip bir de mühlet veriyor bakana. "şu tarihe kadar bitecek..."

bakan itiraz ediyor, "aman efendim, mümkün değil. o tarihte bitmez..."

atatürk çok sinirleniyor.
"efendi...!!! sen ne söylüyorsun? biz yirmi günde opera yazmış, bestelemiş ve sergilemiş bir milletiz. o tarihten daha da evvel biter, yeter ki yapacağınız işe öncelikle kendiniz inanınız..."

opera???
opera ne alaka?
yani opera yapmak her şeyden zor mu? bunu mu demek istemiş atatürk?

o halde daha eski yıllara gidelim.

1913...
balkan savaşları yeni bitmiş, mustafa kemal bey'de bulgaristan'da sofya ateşemiliterliğinde görevli.
bizzat kral tarafından verilen bir davete icabet etmeleri gerekiyordu.
bu davet bir operaydı.
carmen operası sahnelenecekti...

şaşırmıştı.
bulgarlar ve opera...
daha birkaç yıl önce osmanlı himayesinde olan bulgarların bir operaları vardı, opera sanatçıları vardı...
bu nasıl olurdu?

ateşemiliter mustafa kemal bey yanında fethi okyar ve şakir zümre ile birlikte davete icabet etti.
hayranlıkla izledi operayı.

oyun sonrası kral ferdinand tarafından locaya davet edildiler.
kral "oyunu nasıl bulduklarını" sordu.
mustafa kemal mahçup bir şekilde çok beğendiklerini beyan etti.

oyun sonrası otellerine dinlenmeye çekildiler. gece saat epey geç olmuştu. mustafa kemal, şakir zümre'nün kaldığı odanın kapısını çaldı.
"uyuyamıyorum muhterem, biraz konuşalım..."

şakir zümre hayretle mustafa kemal'i dinliyordu.

"şakir, kim ne derse desin balkan savaşlarındaki mağlubiyetimizin nedenini bu gece daha iyi anladım. ben bu adamları(bulgarlar) çoban diye bilirdim, oysa baksana operaları bile var, opera sanatçıları var, müzisyenleri, dekoratörleri, opera binası bile yapmış adamlar...ah şakir bey; bizim ülkemiz de acaba bir gün operaya kavuşabilecek mi? o düzeye çıkabilecek miyiz?"

o gece içine oturmuştu mustafa kemal'in.

yıllar geçti.
mustafa kemal bey, "paşa" oldu.
vatanı işgal edildi. samsun'a çıktı, kurtuluş savaşını başlattı.
sakarya zaferi, büyük taarruz derken, dumlupınar'da nihayi zafer kazanıldı.
"gazi" oldu, "mareşal" oldu, "kurtarıcı" oldu...

8 eylül 1922 gecesi nif'teki (kemalpaşa) bağ evinde yanında bulunan halide edip onbaşı'ya döndü.
aklına 1913'te sofya'da yaşadığı gece gelmişti.
"opera yapacağız halide..." dedi.

tam 4 sene.
cephelerde, tüm çetin şartlarda iç ve dış düşmanlarla mücadele, kurtarılan bir vatan, ertesi gün izmir'e girilecek ve mustafa kemal paşa operadan, opera binasından bahsediyordu...
halide edip ilk türkçe libretto olan "kenan çobanları"nın yazarıydı(1916). mustafa kemal paşa bunu bile takip ediyordu...

zaferden sonra cumhuriyet, devrimler, kalkınma hamlesi...
türkiye cumhuriyeti dünyaya parmak ısırtıyordu.

1934...
iran şahı pehlevi ankara'ya gelecek...
Atatürk işte 1913 yılından beri içinde yanan ateşi söndürme fırsatı bulmuştu...

hazırlıklar için yapılan toplantılarda fikrini söyledi; opera yapılacaktı...

şahın ziyaretine çok kısa bir süre kalmıştı ve atatürk'ün bu isteği imkansıza yakındı.

istanbul'dan trene binen nimet vahit ve izmir'e gitmek üzre yolda olan ahmet adnan saygun trenden indirilerek çankaya köşküne getirildiler.
atatürk gayet netti, türk operası bestelenecek, sahneye konacak ve şah ile birlikte izleyeceklerdi...

20 günlük bir çalışma ve bizzat atatürk'ün de katkıları ile "özsoy" operası hazırlandı ve iran şahı'na dostluk ve kardeşlik iletisi olarak sunum yapıldı...

çocuklar gibi mutluydu.
dile kolay tam 21 yıldır içinde sönmeyen bir ateş, burukluk sona ermişti.

artık türkler de opera yapıyordu.

en zor iş başarılmıştı...
---------------------------------------
ek:
özsoy operası'nın bölümleri;

•öz ozan;
https://youtu.be/6aUW8JC_Tgc?t=3

•yakarış;
https://youtu.be/xtauKVHUAgU?t=2

•doğumu bekleyiş;
https://youtu.be/SmFBxbfLTDI?t=2

•ulu hakan feridun;
https://youtu.be/uwo-XMTUUR0?t=1

•doğum müjdesi;
https://youtu.be/NCIQ4dsJfkQ?t=1

•hatun'un gelişi;
https://youtu.be/f9EsFuXsK2M?t=1

•şölen/felekler;
https://youtu.be/nRxWJcELSrw?t=1

•sihir raksı;
https://youtu.be/3tctjx2tRTQ?t=2

•bebeklerin kayboluşu;
https://youtu.be/I5mVBkxRet0?t=1

#tarih
#müzik
#atatürk