diyalektik

fikri üretimi destekleyen sistemler yada siyasi düzenlerde, herhangi bir anda gelişen belli bir fikri olgunluk tezin doğumuna yol açar. tez bir kere oluştuğunda, aynı sistem doğası gereği alternatifini yaratmaya çalışır ki bu hal antitezin gebelik sürecidir. bu süreç uzun sürmez ve sistem kısa sürede kendi karşı tezini doğurur. tez ve karşı tez, bazen kısa bazen uzun yıllar boyunca çatışırlar ama sonuçta kenarından köşesinden mutlaka bir uzlaşma süreci yaşanır. uzlaşılan her nokta sentezdir. sentez ise özü itibariyle fikri olgunluğa ulaşmış yeni bir tezdir ve bu tez oluştuğu anda sistem yine, yeni bir antiteze gebedir. bu doğma, çatışma ve uzlaşı süreci ise diyalektiktir.