para

değerin ölçüsünü ve fiyatın ölçütünü tanımlayan biçim.

Değer ölçüsü olarak para;
1 kilo buğday = 1 altın denilirse 1 kilo buğday için gerekli olan emeğin 1 altın için gerekli olan emekle eşdeğer olması demektir.

Bu sonucu şöyle bir dizge ile açıklamak gerekirse.

1 kilo buğdaya denk gelen diğer metalar şunlar oldun. (bağlantıyı açıklamak için değerler uydurulmuştur)

1 kio buğday=

yarım kilo un,
3 kilo zeytin,
100 paket sigara,
25 paket makarna

yani dünyada 1 kilo buğdayın üretimi için gerekli emek zamanda eşit her meta 1 kilo buğdayın eşididir.
ancak toplum geliştikçe trampa (metaya karşı meta) yerine metaya eş değer evrensel kabul görmüş meta (yani para) devreye girer.

Yukarıdaki eşitliğe göre 1 kilo buğday 1 altına eşitse, 100 paket sigara da (ve diğerleri de) 1 altına eşit demektir.

o zaman altın diğer tüm metalarda yer alan ve bir meta için harcanan emeği eşitleyen meta haline gelirek, değişim için para görevini üstlenir. Burası önemlidir. Kısacası para, değişim için gerekli evrensel değeri üstlenen meta demektir.

Ancak, toplumsal gelişme sonucu altın metasının para görevini korunmak kaydı ile, taşınması daha kolay olan "kağıt paraya" geçilirek, bu görebi kağıt para üstlenir. Kağıt para (ki kendisi sadece eş değer kabul edilen bir tür meta değil tam tersine değer kabul edilen semboldür) her zaman altın gibi gerçek bir metaya (bu yeri gelir altın olur, yeri gelir petrole) eşitlenebilen değerli kağıt olur. (bkz: marx, kapital, 77-83 arası)

Fiyat olarak para:

fiyat ise, bir metanın para biçimidir. Ancak paranın kendisinin fiyatı yoktur. "Fiyat, metada gerçekleşen emeğin para-adıdır." (Marx, kapital, sf.115)

"Değerin ölçüsü ve fiyatın ölçütü olarak paranın birbirinden tamamen farklı iki işlevi vardır. Para, insan emeğinin cisimleşmesinin toplumsal olarak kabul edilmesi yönünden ele alınırsa değerin ölçüsüdür, belirlenmiş bir madeni ağırlık olması yönünden fiyatın ölçütüdür" (Marx, kapital, s.112)