vertigo

denge mevhumunu sağlamaya yarayan iç kulakta bulunan salyangoz ve yarım daire kanallarının beyne yanlış denge komutları göndermesi olayıdır.

yarım daire kanallarının içerisindeki kılcal sinirler, salyangozun içerisindeki sıvının saçma sapan yer değiştirmesiyle düzlem kavramının yitirilmesine sebep olacak uyarılar gönderir. bu gibi bir durumda vertigo meydana gelir.

normal şartlarda bir insan +1 g'lik yer çekimi kuvvetiyle yere doğru çekilir. iç kulaktaki denge sisteminin mantığı, salyangoz içerisindeki sıvının, yine salyangoz çeperlerinde bulunan kılcal sinirlere temasıyla kişinin hangi pozisyonda olduğu, hangi tarafın yer, neresinin gök olduğunu kavraması mantığına dayanır. eğer kişi sürekli ve +1 g'lik yer çekimi kuvvetinin tersi birçok manevra içerisinde olursa iç kulaktaki denge züpçüğü sapıtır, dolayısıyla kişi leyla moduna geçer. bu geçici bir hissiyattır, çünküsalyangozdaki sıvı ne zaman ki yine +1 g ile olması gerektiği tabana baskı uygular, kişi üzerindeki vertigo etkisi de ortadan kalkar.

buna en çok pilotlar yakalanır. bunun nedeni de sürekli ve düzensiz dönüşlerle g kuvvetinin baskı merkezini değiştirmesidir. bu durumda pilot düz uçtuğunu düşünse bile aslında uçak belki o anda 90 derecelik dik bir pikeyle dalıştadır. vertigo'nun bir başka versiyonu da bulut içi uçuş yapan pilotlarda g kuvvetine maruz kalsın ya da kalmasın düzlem yetisini kaybetmesi şeklinde ortaya çıkar. çünkü bir insanın denge sistemi sadece iç kulaktaki bu aparatlarla sağlanmaz, bunun en büyük yardımcısı görsel duyudur. bulut içerisine düz giren bir pilot buluttan çıktığında uçağı yere ters şekilde bulabilir. bu nedenle de pilotlara aletli uçuşa adaptasyon için kokpit camı tamamen izole edilmiş kanopilerde uçuş yaptırılarak aletsel uçuş yetisi güçlendirilir. karanlıkta veya bulut içinde meydana gelebilecek vertigo da böylece engellenmiş olur. böylece pilot gördüğüne (ki esasen göremediği halde düz uçtuğunu sandığı) değil, aletlere güvenmek zorundadır.

ayrıca vertigo bir rahatsızlık ya da hastalık değildir. her insanın başına, herhangi bir zamanda gelebilir.

en basit haliyle anlamak için;

deney: vertigo tatma aksiyonu
yer: açık alan bir çimenlik
kullanılacak araçlar: bir adet bisiklet, bir adet yazar, mümkünse dizlik ve kask.

uygulanışı: normal hızda yürüyen bir kişinin sizi geçemeyeceği şekilde yavaşça pedal çevirin. bu esnada kafanızla pedalların bağlantı noktasına doğru bakın. kafanızı sağa ve sola yavaşça 2-3 kere sallayın.

sonuç: düşme esnasını bile hatırlamayacağınız çimene kafanızın çarpış sahnesi. ilginçtir ki kafanızı salladığınızı hatırlarsınız sadece, o arada geçemn düşme anı yoktur database'de. ne olduğunu merak eden olursa salyangoz'un içindeki sıvıyı, yanlış denge komutu gönderecek kadar karıştırdınız.

isteyen flash back uygulayabilir.

(bkz: afiyet olsun)