paradigma

Genel anlamda bir paradigma, daha ziyade ideal tip tarzında, belirli bir fenomenin ilgili özelliklerinin altını çizen bir kalıp veya modeldir. Ancak Kuhn tarafından kullanılan anlamda, bilgiye ulaşma çabasının onun kapsamında gerçekleştirilmeye çalışıldığı, karşılıklı olarak birbiriyle ilişkili değerleri, teorileri ve öngörüleri içine alan entelektüel bir çerçeveyi ifade eder. Bu bağlamda “normal” bilim, yerleşik bir entelektüel çerçeve içinde işler; “devrimci” bilimde ise, eski paradigmanın yerine yenisini koymaya yönelik bir çaba vardır. Bu teorinin radikal bir ifadesi, “gerçek” ile “yanlış” olanın nihai anlamda tespit edilemeyeceğidir. Bu yaklaşıma göre bunlar sadece, kabul edilmiş bir paradigma içinde işleyen ve er-geç yerini başkasına bırakacak olan geçici yargılardır.

(bkz: Andrew Heywood)