iis

windows sunucularda kullanılan web server arkadaşımızdır. açılımı : internet information services.

- web server ne olaki?
kullanıcı olarak tarayıcıda bir siteyi açmaya çalıştığınızda siteyle sizi buluşturan bu arkadaştır.
Mesela düz html bir site açmak istediniz. Önce bir tarayıcıya girip site adını yazıp entera bastınız. sonra alan adı hangi sunucuda kayıtlıysa aradaki dns işlemlerinden sonra tarayıcınız bu sunucuya bir request yani talep gönderir. bu talepleri web server arkadaşımız cevaplar. gelen talepte hangi sitenin hangi sayfası isteniyorsa sayfaya ait html dosyasını, css ve javascript kodlarını, resimleri yada direkt farklı formattaki dosyayı tarayıcıya yani size gönderir. bu işlemede response denir. sizde aslında client'sınız.

ama tabi işi bununla sınırlı değil. Mesela arkasında yazılım çalışan düz html olmayan bir site talep ettiniz. Örneğin asp.net ile yazılmış bir web site düşünelim. Bu durumda IIS arkadaşımız önce gelen talebi asp.net motoruna iletirki asp.net motoru dediğim asp.net dll dosyasıdır. asp.net motoru talep ettiğiniz sayfanın kodlarını derler ortaya bir html çıkarıp html ve css,js kodlarını size iletir.

tarayıcılar asp.net, php falan filan anlamaz. bir tarayıcının tek bildiği html'dir. IIS gibi web sunucular talep edilen sayfanın uzantısına göre kodları ilgili motora iletir ve motorlar sayfadaki kodları derleyerek ortaya bir html çıktısı getirip onu gönderir kullanıcıya. Bu yüzden asp.net ile site yazanlar bir buton için <asp:Button runat="server" falan yazar ama sayfa çalışırken kaynak kodlara bakıldığında buton kodları <input type="button" haline gelmiştir. yani asp.net motoru kodları render edip ortaya tarayıcının anlayacağı html üretmiştir.

linux üzerinde çalışan web server ise apache'dir. ama aslında her iki web server her iki işletim sistemindede çalışabilir.
Ayrıca tabi web serverın daha bir çok görevi vardır. authenticate, application pool, kısıtlamalar, .. bir çok modül bulunur.