dersim isyanı

bölgenin türkleştirilmesi amacıyla, dersim'e özgü yüz kızartıcı kanunnamelerle başlayan katliamdır, aslına bakılırsa ortada belirgin bir isyan yoktur. olsa olsa yapılan harekata karşı bir direnişten söz edilebilinir.

dersim'e verilen tunceli ismi aynı zamanda katliam hareketinin ismidir: "tunç eli".

Katliamdan önce ismet inönü tarafından Mustafa Kemal'e sunulan rapor şu şekilde:

"... Van, Muş ve Erzincan ovaları, Kürt yayılmasına açıktır. Van ve Erzincan'da acele olarak, Muş ovasına yavaş yavaş, bir de Elazığ ovasında kuvvetli Türk kitleleri meydana getirmek zorundayız.

ERzincan yakınındaki boş köyler, Dersim'in sert ve nütehakkim halkı ile hızla dolmaktadır. Erzincan beyleri, arazileri işlemek için Dersimlileri maraba adı ile kullanmaktadır. Bu, beylerin bir nevi Dersimli himayesine sığınmasıdır.

Bu köyler ve meralar, Dersim çapulcu kollarının içeri yayılması için menzil ve yataklık rolü yapmaktadır. Az zamanda Erzincan'ın Kürt merkezi olmasıyla asıl korkunç, Kürdistan'ın meydana gelmesinden ciddi olarak kaygılanmak yerindedir.

Kürtlere okullar yapılıp yapılmayacağı, şimdiye kadar bir politika olarak mütalaa edilmiştir. Bu politikayı halk biliyor. Biz, bundan hiç yararlanmadığımız halde zararlarını çekiyoruz. Daha Türk köylerindeki okulları yapmamışken ve en nihayetinde yüzde 10'a varamayan okutmada biz özel siyaseti halkın diline düşürmede hiçbir fayda yoktur. Sonra, ilkokulu okutmada çıkarımızın daha yüksek olduğu kanısındayım. Kürtleşmiş ve kolayca Türklüğe dönecek yerleri okutmak, hatta Kürtlere Türkçe öğreterek Türklüğe çekmek için ilkokul ve onun iyi öğretmeni çok etkin araçtır".

Aynı raporda eylem planı özetle şöyle açıklanıyor:

" Dersim vilayetini yeni yöntemle yapılandıracağız..... Bundan sonra Dersim'e verilecek şeklin safhası başlayacaktır. Bütün tasavvurlar gizlidir"

Bu da Mustafa Kemal'in meclis konuşmalarından:

"işlerimizin en önemlisi DErsim meselesidir. Bu yarayı, bu korkunç çıbanı temizleyip ve kökünden kesmek işi her ne pahasına olursa olsun yapılmalı ve bu hususta en acil kararların alınması için, hükümete tam ve geniş yetkiler verilmelidir."

Asilimasyonist politika sonucunda yapılan bu katliam Kürt sorununun gelişim aşaması açısından da önemli bir veri sunuyor. birçoğu gibi bu katliam da hala yüzleşemediklerimizden.

Unutmadan, bu da bonus: (bkz: cemal sureya/#2960223)