soma holding

Soma’daki maden felaketinin ardından gözler Soma AŞ’nin sahibi Alp Gürkan ile hükümet arasında bulunan karmaşık ilişkilere çevrildi. Şirket, son dokuz yılda devletten toplamda 70 milyar dolarlık maden sahalarını ihalesiz bir şekilde alırken geçen yıl sadece 758 bin TL vergi ödedi.

- Soma’da 301 maden işçisinin hayatına mal olan felaketin 6. gününde olaya ilişkin başlatılan ilk soruşturma kapsamında aralarında Soma Holding Yönetim Kurulu Başkanı Alp Gürkan’ın oğlu Can Gürkan’ın da olduğu 25 zanlı mahkemeye sevk edildi. Şüphelilerden 5’i tutuklandı. Soruşturma kapsamında en çok merak edilen konuyu ise maden şirketi Soma Holding’in sahibi Alp Gürkan ve hükümet arasındaki karmaşık ilişkiler oluşturuyor. Felaketin ilk günü Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Soma ziyaretinde karşılama heyetinde hazır bulunan şirket sahibi Alp Gürkan’ın son 10 yıla yansıyan grift ilişkileri kaza üzerindeki şüpheleri, devlet kurumlarının sorumluluklarının görmezden gelineceği endişelerini artırdı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız daha önce ziyaret etmiş olduğu söz konusu madendeki teknolojiyi övmüş, üretimin bu şekilde artırılacağını belirtmişti.

Yaşanan facianın ardından hedef tahtasına şirket ve sahibi Gürkan’ın tek başına oturtulması operasyonu bir hükümeti aklama girişimi olarak yorumlandı. Ancak maden işletmesinin özelleştirilmeyle birlikte de sorumlu olarak gösterilmesinden sonra şirketin aslında devletin taşeronluğunu yapan bir maden işletmesi olduğu ortaya çıktı. Maden ocağı şirketinin sahibi Alp Gürkan 2003 yılında AKP tarafından yasalaştırılan ‘hizmet alımı’ yöntemiyle bu madenin işletmesini aldı. Bu yöntem dolayısıyla maden ocağı ruhsatının kamuda kaldığı ve bundan dolayı da yaşanan facianın devleti ve hükümeti de doğrudan sorumlu kıldığı belirtiliyor. Şirketin son dokuz yılda devletten toplamda 70 milyar dolarlık maden sahalarını ihalesiz bir şekilde almış olması da konuşulan hususlar arasında. Soma Grubu’nun patronu Alp Gürkan, “çok değil yüzde 10-12 kâr marjıyla” çalıştırdığını söylediği madenlerinde son 9 yıldır ‘altın’ devrini yaşadığı ortaya çıktı. Gürkan, Türkiye Kömür işletmeleri’nden 9 yılda ihalesiz devirlerle yaklaşık 70 milyar lira bedelli maden sahası aldığı ileri sürüldü. Buna karşın Soma Holding’in vergi karnesi ise oldukça zayıf çıktı. Gürkan’ın patronu olduğu holding geçen yıl sadece 758 bin TL vergi ödemiş. 2012 yılında 300 milyon liralık ciro yapan, son sekiz yılda 70 milyar liralık kamudan iş alan Soma Holding, 2013 yılı için 758 bin liralık Kurumlar Vergisi beyanında bulundu. Holding, KDV konusunda ise alacaklı çıktı. Yani, yaklaşık 6 bin çalışanı bulunan holdingin ödediği vergi, şirketin Maslak’ta inşa ettiği Spine Tower isimli gökdelen tarzı binada sattığı bir dairenin yarı parası bile etmiyor. Soma Holding halen 6’sı maden, 1’i inşaat olmak üzere 7 şirketi bünyesinde barındırıyor. Holding, Ciner Grubu’nun ardından Türkiye’nin en büyük ikinci büyük maden üreticisi.

Soruşturma kapsamında şüphelere yol açan hükümet ve maden işletmesi arasındaki ilişkiler ağına ilişkin iddialar arasında şirketin son dokuz yılda devletten toplamda 70 milyar dolarlık maden sahalarını ihalesiz bir şekilde almış olması, madeninin idari işler müdürünün AKP Belediye Meclis üyesi olması ve işçilerden iktidar partisi için oy istenmesinin yanı sıra şirketin TÜRGEV’e bağış yapıp yapmadığı bulunuyor.

Madenin asıl sahibi devlet, Soma taşeron

Soma’da 301 işçinin ölümüne neden olan maden ocağının ruhsat sahibi, halen Türkiye Kömür işletmeleri (TKi). Bugüne kadar madenin sahibi olarak görünen Soma Holding’in sahibi Alp Gürkan, madeni özelleştirmeden aldı ve sadece TKi’nin taşeronu olarak ocağı işletmeye başladı. Maden ve arazisinde şirketin hiçbir mülkiyet ve sahiplik hakkı yok. Gürkan’a maden ocağını satın alma veya kiralama zorunluluğu olmadan devretme olanağı ise 2003’te AKP tarafından yasalaştırılan ‘hizmet alımı’ yöntemi sayesinde gerçekleştirildi.

AKP meclisi üyesi şirketin üst düzey yöneticisi

Soma Kömür işletmeleri AŞ’nin yöneticisi bir ismin eşinin AKP Soma Belediye Meclis üyesi olması da çok tartışmalı bir husus. Şirketin Genel Müdürü Ramazan Doğru’nun eşi Melike Doğru ile ilgili iddia bununla sınırlı değil. Melike Doğru, aynı zamanda idari işler müdürü. Doğru’nun yönlendirmeleriyle şirkette çalışan işçilere çalışanlardan AK Parti’ye oy vermeleri istenirken, AK Parti kazanırsa Türkiye Kömür işletmeleri’nden yeni saha ruhsatları alınacağı söylenmiş.

AK Parti’ye oy verirsek ruhsat alırız

Soma Kömür işletmeleri’nin iktidarla olan ilişkisinde çarpıcı bir başka nokta da AK Parti’ye oy vermeleri istenirken işçilere söylenen bir söz. Madenden sağ çıkan işçilerden Arif Dudu’nun anlatımına göre işçilere, “AK Parti kazanırsa bize yeni maden sahası verecekler. Oyunuzu AK Parti’ye verin” deniyor. Şirketin yeni saha alması, işçiler açısından, işlerine devam etmeleri anlamına geldiği için önemli.

TÜRGEV’e bağış iddiası Meclis’te

Yolsuzluk ve rüşvet soruşturmalarında sürekli dile getirilen Başbakan Erdoğan’ın oğlu Bilal Erdoğan’ın başında bulunduğu TÜRGEV, Soma faciasında sorumlu şirket ile de anılmaya başladı. iddiaya göre ihale karşılığı TÜRGEV’e bağış yapan işadamları arasında Soma Grubu’nun da bulunduğu dile getirildi. Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, konu ile alakalı Meclis’e verdiği soru önergesinde, “Soma Kömür işletmeleri AŞ unvanlı şirketin bağlı olduğu Soma Holding’in sahibi Alp Gürkan’ın 2013 yılında TÜRGEV adlı vakfa bağış yaptığı iddiası doğru mudur?” diyerek konuyu kamuoyuna duyurdu