1 mayıs

"19. yüzyılın başları ingilteresinde binlerce küçük atölyeden modern sanayiye doğru gelişim başladı. üretim araçlarının gelişmesine karşın çalışma koşullarının geride kalması işçileri mücadeleye itti. 1886 genel grevi kanlı çatışmayla bitti. 8 saattlik işgücü kavgası: abd'deki tablo da avrupa'dan farksızdı. iç savaşın ekonomik faturası ucuz işgücüyle kapatılmaya çalışılıyordu. 1874 yılında dört eyalette birden ücretlerin düşürülmesi kararına işçiler direndi. işçilerin direnişi kanlı biçimde kırıldı, 10 işçi lideri asıldı, 14'ü zindanlara atıldı. 1877 yılında bütün baskılara rağmen 8 saatlik işgünü isteyen ve ücretlerinin düşürülmesini protesto eden işçiler eylemlerini doruğa ulaştırdı. eylemler sonunda 12 demiryolu işçisi öldürüldü. 1877 direnişi de kanlı biçimde sona erdi. işçi sınıfı örgütlenmesini sürdürdü. işçiler idam ediliyor: 1 mayıs 1886 günü abd'li bütün işçiler genel greve gitti. 80 bin işçi sekiz saatlik işgünü için direnişe geçti. 3 mayıs'ta chicago'da direnişçi işçilerin üzerine ateş açıldı. yüzlerce işçi çoluk çocuk demeden vuruldu, hapse atıldı. olayı protesto eden işçiler ertesi gün alanlardaydı. kalabalık dağılırken bir kışkırtıcının attığı bomba ortalığı karıştırdı. polisler kitleye ateş açmaktan çekinmedi. olaylar sonunda parsons, spies, fischer ve engel isimli dört işçi önderi idam edildi. 1888 aralık ayında toplanan abd işçi federasyonu 8 saatlik işgünü elde edilinceye kadar, her yıl 1 mayıs'ta kitle gösterileri düzenleme kararı aldı. aynı aylarda birbirinden habersiz olarak fransız ve belçika işçi sendikaları konfederasyonları sekiz saatlik işgünü için savaşım kararı aldı.

işçilerin bayramı: 14-21 temmuz 1889'da paris kongresi ile kuruluşu gerçekleştirilen ıı. enternasyonal, 1 mayıs'ı işçi sınıfının uluslararası birlik ve dayanışma günü ilan etti. 1890 yılından sonra 1 mayıs'lar bütün ülkelerde uluslararası işçi bayramı olarak kutlanmaya başlandı. birçok ülkede 1 mayıs, tatil günü olarak kabul edildi. 1919 yılında uluslararası çalışma örgütü'nün (ılo) kuruluş kongresinde 8 saatlik işgünü karara bağlandı. bugün dünyanın hemen her ülkesinde 1 mayıs'lar artan bir coşku ve heyecan ile kutlanıyor. türkiye'de 1 mayıs: amele bayramı adıyla ilk kez 1921'de kutlandığında istanbul işgal altındaydı. 1923 iktisat kongresi'nde "1 mayıs amele bayramı" adıyla yasalaştı. 1925 yılı 1 mayıs kutlamalarında dağıtılan bir bildiri gerekçe gösterilerek 50 yıllık yasak süreci başladı. gösteriyi düzenlenler tutuklanmaya başladı. 1935'te hükümet "bahar bayramı" olarak adını değiştirerek genel tatil ilan etti. 1976'da ilk kez istanbul'da kitlesel olarak kutlandı. 1977 yılı kutlamaları ise tarihe "kanlı 1 mayıs" olarak geçti. bazı binaların üstünden ateş açılması sonucu çıkan panik ve kargaşa nedeniyle 34 göstericinin yaşamını yitirdiği polis kayıtlarına geçti. 1979'da sıkı yönetimin sokağa çıkma yasağına karşın tip başkanı behice boran, tsip başkanı ahmet kaçmaz, disk başkanı abdullah baştürk ile bazı sendikacı ve göstericiler yasağa uymadıkları için tutuklandılar. 1980 askeri darbesi 1 mayıs kutlamalarını süresiz yasakladı. 1981'de de 1 mayıs'ı tatil olmaktan çıkardı. 1 mayıs 1996'da istanbul kadıköy'deki kutlamalarda da 3 gösterici yaşamını yitirdi"