zaza

arada kalmış halktır.iran'dan göçettikten sonra bölgede yaşayan kürtlerin sayıca çok daha üstün olmaları nedeniyle bir kısmı asimile olmuş,kürtleşmiştir.osmanlı devleti'nin sünnileri gözetip alevileri dışlayan politikalarından fazlasıyla nasibini almışlardır.bu nedenle bir kısmı orta ve doğu anadolu yaşayan alevi türkmenlere karışarak türkleşmiştir.zazalar hakkında söylenen ^^kürtçüden kürtçü,türkçüden türkçü olurlar^^ deyişi buradan gelmektedir.iki tarafa da karışmayan bir kısım zaza ise kimliklerini korumayı başarmıştır.

kürtçe'yle benzerlikler gösterse de farklı bir dildir zazaca.köken açısından bakılacak olursa iki halk da iran kökenlidir ama farklı halklar oldukları bilim adamları tarafından kabul görmüştür.

osmanlı tarafından hor görülen aleviliğin cefasını çekmiştir zazalar.nitekim öz be öz türk olan türkmenler sırf alevi oldukları için türk kabul edilmemiş,türkçe bilmeyen kürtler sırf sünni oldukları için türk kabul edilmiştir.bu anlayış doğrultusunda alevi zazalar sindirilmiş ve dolaylı olarak sünni olmaya zorlanmıştır.

türkiye'de yaşayan zazaların önemli bir kısmı atatürk'e derin bir bağlılık duyar.bunun sebebi atatürk'ün,zazaları ermenilerle beraber katledilmekten ve sürülmekten kurtarmasıdır.ama tüm bu bağlılığa rağmen bazı zazalar kemalistlerin dersim'de* yaşayan soydaşlarının öldürdüğünü söyler.
bu kısmen doğrudur.fakat anlatılmayan bir gerçek vardır.şeyh sait isyanına benzer bir isyan dersim'de çıkmış,isyanı çıkaranlar idam edilmiştir.isyancıların amacı yeni kurulan türk devletinden kopmak ve zazalardan oluşan bir devlet kurmaktı.bunun sonucunda dersim'in idari sınırları değişmiş,adı tunceli olmuş,bazı bölgeler komşu illerin idaresine geçmiştir.hala bazı ayrılıkçı zazalar* zazaistan veya zazakistan adında tunceli çevresinde bir devlet kurmayı amaçlamaktadır.genç osmanlılar tarafından soykırım yapıldığını,kürtler tarafından asimile edildiklerini ve alevilikten koparıldıklarını söyleyen bu grubun destekçileri genelde isveç ve almanya'da yaşayan zaza göçmenlerdir.dünyanın çeşitli yerlerinde ilan edilen büyük kürdistan haritası zımbırtısına da en büyük tepkiyi zazalar vermekte,kürtlerin boyunduruğu altına girmeye zorlandıklarını iddia ederler.sonuçta bu her iki ayrılıkçı kesimin de saçma sapan iddialarından öteye gidemez.. (bkz: dersim isyanı)

wikipedia'daki bilgilere göre dünyada 2 ila 4 milyon arasında zaza vardır ve bunların yarısı türkiye yaşamaktadır.geri kalan zazaların çoğunluğu başta isveç ve almanya olmak üzere avrupa ülkelerinde yaşamaktadır.ayrıca kazakistan'da da önemli bir zaza nüfusu bulunmaktadır. *