odysseas elytis

1911 girit-kandiye doğumlu yunan şairi.

1937 yılında korfu'da yedek subay okulunu bitirerek asteğmen oldu. 2.dünya savaşı'nın patlak vermesi sonucu teğmen rütbesi ile görev aldığı 24.alay ile nazilere karşı o meşhur '33 gün savunması'na katıldı.

elytis, atina üniversitesinde hukuk öğrenimi gördü. 1935 yılında 'nea grammata'(yeni kültür) dergisinde yayımlanan bir şiiri ile tanındı. kalın çizgilerle belirlenmiş çerçevesi ile yunan şiir geleneğine karşı, zaman zaman güçlü tepkilere neden olan reformist bir tavır sergiledi ve bu eyleminde, kendinden sonraki nesli büyük ölçüde etkilemeyi başardı.

1945-55 yılları arasında, yunan ulusal tiyatrosu ve yunan radyo-televizyon kurumu yönetim kurulu başkanlıkları, 'yunan ulusal turizm örgütü' ve 'uluslararası atina festivali icra kurulu' üyelikleri gibi önemli görevlerde bulundu. 1975 yılında 'selanik üniversitesi'nden fahri doktora unvanı aldı ve 1. devlet şiir ödülü'ne layık görüldü.

1979 yılı nobel edebiyat ödülü seçiciler kurulu onu ödüle layık bulma gerekçesini şu sözlerle ifade etmiştir;

"Yunan geleneklerinin arkaplanına karşı, entellektüel akıl ve duygusal güç ile betimlenen modern insanın özgürlük ve yaratıcılık için mücadelesini anlattığı şiirleri için."

*****

ÇILGIN NAR AĞACI

Kıbleden esen yelin kemerler arasında ıslık çaldığı
Bu beyaz avlularda, söyleyin, o çılgın nar ağacı mı
Nar dolu kahkahalar atarak aydınlıkta sıçrayan
Rüzgârın inadıyla, fısıltıyla; söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,
Şafakta yeşeren yapraklarının ışıltısıyla
Bir zafer sevincinin renklerini coşturan?

Çayırda çıplak kızlar sarışın kollarıyla
Yeşil yoncaları biçmek için uyandıklarında -
Uykunun sınırlarında dolaşarak – söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,
içinin saflığıyla kızların yeşil sepetlerini ışığa
Ve adlarını kuş cıvıltılarına boğan, söyleyin,
O çılgın nar ağacı mı dünyanın bulutlu gökleriyle savaşan?

Kendini kıskançlıkla yedi tür tüyle süsleyip
Ölümsüz güneşin bin bir rengine büründüğü gün,
Söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,
Kaçmaya kalkan atın yüz kamçılı yelesine sarılan,
Hiç acınma, hiç yakınma bilmeden, söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,
Ufuktan şimdi doğan bir umudu haykıran?
Söyleyin, o çılgın nar ağacı mı, bize uzaktan
Serin alevli yaprakların mendilini sallayan,
Doğum sancısı içinde bin bir geminin,
Bin bir kere yükselip alçalan dalgaları
Bilinmedik kıyılara uzanan bir denizdeymiş gibi,
Söyleyin, o çılgın nar ağacı mı, havanın saydamlığında donanıp gıcırdayan?

Başı taa havalarda, ışıyan ve övünen mor salkımlarla,
Tehlikelere açık, söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,
Dünyanın orta yerinde şeytanın fırtınasını ışıkla parçalayan,
Ve günün, üzeri türkülerle işli sırmalı örtüsünü
Boydan boya yayan, söyleyin, o çılgın nar ağacı mı,
Günün ipek giysilerinden bir anda soyunup kurtulan?

Söyleyin, ilkin büzgülü etekleriyle Nisan’ın,
Sonra yaz şenliğinin ağustosböcekleriyle gülüp oynayan,
Öfkelenen, her türlü gözdağını kara kötülükten arıtıp
Güneşin kucağına esrik kuşlarını serpen,
Söyleyin, o çılgın nar ağacı mı bu, her şeyin,
En gizli düşlerimizin bile üstüne kanat geren?

Odisseus Elitis

Çeviri: Cevat Çapan