mühür

Mühür genellikle taş ve tunç gibi sert ve fakat bazen de kemik, fildişi, fayans, cam, pişmiş toprak ve hatta altın gibi maddelerden yapılan bir kişilik simgesidir.

görsel
görsel
görsel

--spoiler--
Mühür genellikle taş ve tunç gibi sert ve fakat bazen de kemik, fildişi, fayans, cam, pişmiş toprak ve hatta altın gibi maddelerden yapılan bir kişilik simgesidir. ilk mühürler Erken Neolitik Çağ'da (M.Ö. 7. binyıl) Anadolu'da Çatalhöyük ve Bademağacı ile Kuzey Suriye'deki Sabi Abyad'da ortaya çıkar. Pişmiş toprak ya da taştan olan bu mühürler daire, oval ya da haç biçimlidir. Baskı yüzeylerinde çizgilerle yapılmış basit desenler, bazen de hayvan resimleri bulunur. Kumaş, deri ve insan vücudunu bezemede kullanıldıkları gibi, ürünlerin ortak depolarda korunması, güvenlik ve mülkiyet işareti olarak da hizmet vermiş olmalıdırlar. Bu ilk örnekler tek bir kişiden çok, bir aileyi ifade ediyorlardı.
--spoiler--

(Sevin, Veli; Eski Anadolu ve Trakya: Başlangıcından Pers Egemenliğine Kadar, iletişim Yayınları, istanbul, 2003, s: 170)


--spoiler--
Pişmiş toprak mühürler Neolitik Çatalhöyük'ün öne çıkan özelliklerinden biridir ve Tabaka VI'dan Tabaka II'ye dek görülürler. Bu mühürlerin, yaygın olarak spiral, menderes ve menderes benzeri desenler kazınmış düz bir baskı yüzeyi bulunur. Çoğu oval, yuvarlak veya dikdörtgenimsi biçimlere sahiptir, ancak biri çiçek biçimindedir ve dokuma desenlerinde sık sık karşılaşılan motifleri anımsatır. Bu mühürler genelde varsayıldığı gibi insanların gövdelerini boyamakta kullanılmış olmaktan çok, düz kumaşlar üzerine desen basmak için kullanılmış olabilirler.
--spoiler--

(Mellaart, James; Çatalhöyük, YKY, 2003, s: 158)

--spoiler--
Bademağacı Neolitik yerleşmelerinde bulunmuş küçük eserlere gelince: Pişmiş toprak buluntular arasında ilginç ve kalabalık bir grup Erken Neolitik II'den gelen mühürlerdir. Baskı yüzeyleri yuvarlak, oval ya da dörtgen olan mühürlerin bir kısmı gerçek mühür olarak kabul edilebilir. Diğer bir mühür tipi ise ENII/3'te bulunan, baskı alanı olağanüstü ilginç ve başarılı çizgi-oluk kompozisyonlarla doldurulmuş olan ve arkeoloji terminolojisinde "Pintadera" olarak isimlendirilen eserlerdir.
--spoiler--

(Özdoğan, Mehmet; Başgelen, Nezih; Anadolu'da Uygarlığın Doğuşu ve Avrupa'ya Yayılımı: Türkiye'de Neolitik Dönem: Yeni Kazılar, Yeni Bulgular, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, istanbul, 2007, s: 348)