görsel
Aklıma şu reelsi getirmiş başlıksjsjsj.

görsel
Selaaaaaammmmm.

Görsel 15. yüzyıl Osmanlı eserlerinden birisinden alıntı.
Yazıcıoğlu Mehmed Efendi'nin Muhammediye eserinden. islam dini peygamberi olan Hz. Muhammed'i, dört büyük halifeyi öven ve çeşitli mucizeleri işleyen bir eserdir.
ilgisi olanlar varsa tavsiye ederim. Türkçe çevirisi var mı bilmiyorum.

Aylık Şu kadar para iyi midir başlığı açmadıklarına yemin edebilirim. Anca bizim çenemiz yoruluyor *

Dine sallayınca kendini bişey oldum sanır. Özentilikten bir şey değil.

Sadece ayak olsa iyidir. Puajsjsj.

Evet

Kendi torununun ermeni olduklarına dair beyanları vardı zaten. Çok da tartışacak bir şey yok. Ermenidir.
Bana göre soysuzdur.

Şerefe çocuklar.

görsel

Bir hemcinsim bugün bana, hem güzel, hem akıllı hem de alçakgönüllü olduğumu söyledi sağolsun.

görsel

Keyifli okumalar dilerim. Daha fazla kaynağa ihtiyacınız olursa bilgim dahilinde; bilgimi aşan yerlerde araştırmalarla destek olmaya çalışırım.

Poebel, A. (1923). Grundzüge der sumerischen Grammatik.

Thureau-Dangin, F. (1905). Les inscriptions de Sumer et d'Akkad.

Thureau-Dangin, F. (1926). Le syllabaire accadien.

Thomsen, M. L. (1984). The Sumerian Language: An Introduction to its History and Grammatical Structure. Akademisk Forlag.

Kramer, S. N. (1956). History Begins at Sumer (Tarih Sümer'de Başlar).

Kramer, S. N. (1963). The Sumerians: Their History, Culture, and Character (Sümerler: Tarihleri, Kültürleri ve Karakterleri).

Roux, G. (1964). Ancient Iraq (Antik Mezopotamya).
University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology. The Sumerian Dictionary Project (PSD / ePSD). https://psd.museum.upenn.edu/

Rawlinson, H. (1846). The Persian Cuneiform Inscription at Behistun.

Cooper, J. S. (1989). Sumerian Women's Language.

Black, J., Cunningham, G., Robson, E., & Zólyomi, G. (2004). The Literature of Ancient Sumer. Oxford University Press.

Uzun inceleme. Tahmini okuma süresi 6 dakika.

Sümer dili, insanlık tarihinin bilinen en eski yazılı anlatımı olarak Mezopotamya topraklarında medeniyetin şafağında biçimlenmiştir. MÖ 3000 civarında çivi yazısının icadı ile tabletlere kazınmaya başlanan bu dil, günümüz dilbilim ve filoloji dünyasında müstesna bir yere sahiptir. Bunun temel sebebi, Sümercenin bilinen hiçbir dil ailesine mensup olmaması ve tamamen izole bir yapı sergilemesidir. Etrafında gelişen Sami dilleri veya Hint-Avrupa dil aileleri ile hiçbir genetik bağ taşımayan Sümerce, yapısı itibarıyla eklemeli, yani bitişken bir dildir. Bu nitelik, kelime köklerine sürekli yeni ekler getirilerek karmaşık anlamların tek bir kelimede toplanmasını sağlar. Sümerlerin coğrafi kökenleri tam olarak aydınlatılamadığı gibi dillerinin aslı da büyük bir bilmece olarak kalmaya devam etmektedir. Günümüzdeki Türkçe, Macarca veya Fin-Ugor dilleri gibi eklemeli yapıda olması sebebiyle geçmişte birtakım akrabalık hipotezleri öne sürülmüş olsa da modern filoloji Sümercenin tamamen tekil ve akrabasız bir dil olduğu görüşünde birleşmektedir.
Sümer dilinin tarihsel süreçteki gelişimini incelemek, insanoğlunun soyut düşünceden somut metinlere geçiş serüvenini anlamak açısından büyük önem taşır. Sümerce temel olarak dört ana tarihsel evreye ayrılmaktadır. ilk dönem olan Erken Sümerce veya Protokol Çivi Yazısı evresi, yazının henüz tam bir gramer yapısına kavuşmadığı ve piktogramların nesneleri temsil ettiği MÖ 3000 ile MÖ 2500 yılları arasındaki dönemi kapsar. Bu süreçte kil tabletler üzerine çizilen resimsi semboller, çoğunlukla tapınakların envanter kayıtlarını, arpa ve koyun sayılarını tutmak amacıyla kullanılmıştır. Zamanla bu resimsi ifadeler daha soyut çizgilere dönüşerek karakteristik çivi şeklindeki işaretler halini almıştır. ikinci dönem olan Klasik Sümerce ise MÖ 2500 ile MÖ 2300 yılları arasına denk gelir. Bu süreçte Sümer şehir devletleri arasındaki diplomatik yazışmalar, dini ilahiler ve ilk hukuki metinler tabletlere kazınmış, dil artık tam teşekküllü bir edebiyat ve idare aracı haline gelmiştir.
Üçüncü aşama olan Eski Sümerce veya Akat öncesi dönem, Akat imparatorluğu'nun yükselişi ile büyük bir sosyo-linguistik dönüşüm yaşamıştır. Akatların Mezopotamya'da siyasi üstünlüğü ele geçirmesiyle birlikte Sami bir dil olan Akatça günlük yaşamda baskın hale gelmeye başlamıştır. Buna rağmen Sümerce, devletin resmi kayıtlarında ve dini ritüellerde varlığını korumayı başarmıştır. Dördüncü dönem olan Yeni Sümerce veya III. Ur Hanedanlığı dönemi MÖ 2100 ile MÖ 2000 yılları arasında yaşanmış ve Sümer kültürünün son büyük rönesansı olmuştur. Bu altın çağda Sümer dili idari metinlerde, yasalarda ve edebi eserlerde en yüksek estetik seviyesine ulaşmıştır. Ancak bu dönemin ardından siyasi bir güç olarak tarih sahnesinden çekilen Sümerlerin dili, günlük konuşma dili olma özelliğini MÖ 1800 civarında tamamen kaybetmiş ve yerini Akatçaya bırakmıştır. Günlük hayatta çekilmesine rağmen Sümerce, Babil ve Asur medeniyetlerinde tıpkı Orta Çağ Avrupa'sındaki Latince gibi din, bilim, edebiyat ve hukuk dili olarak bin yıldan fazla bir süre öğrenilmeye devam etmiştir.
Sümer dilinin gramer yapısı, modern Hint-Avrupa dillerini konuşan araştırmacılar için anlaşılması oldukça zorlu ve farklı bir mantığa dayanır. Eklemeli yapıya sahip olan bu dilde kelime kökleri değişmeden kalır, kökün önüne veya arkasına getirilen ekler sayesinde zaman, kişi, durum ve ilişki gibi gramer unsurları ifade edilir. Örneğin bir eylemin kimin tarafından yapıldığı, kime yöneldiği ve ne zaman gerçekleştiği tek bir fiil gövdesine eklenen ön ekler zinciri ile ifade edilebilir. Dilin bir diğer dikkat çekici sentaktik özelliği ise ergatif bir yapıya sahip olmasıdır. Yalın halde bulunan özne geçişsiz bir fiille kullanıldığında farklı bir Gramer eki alırken, geçişli bir fiilin öznesi olduğunda özel bir ergatif hal eki alır. Bu durum nesnesiz fiillerin öznesi ile geçişli fiillerin nesnesinin gramer açısından aynı muameleyi görmesini sağlar ki bu mantık modern dünya dillerinin çoğunda bulunmayan son derece nadir bir yapıdır.
Sümer dilindeki kelime hazinesi ve sosyo-dilbilimsel çeşitlilik de şaşırtıcı detaylar barındırır. Dilin standart konuşma ve yazı formu olan "Emegir" biçiminin yanında, sadece kadınlar tarafından kullanılan ve "Emesal" olarak adlandırılan özel bir lehçe mevcuttur. Emesal kelimesi ince dil veya kadın dili anlamına gelmektedir. Bu özel lehçe, tapınaklarda tanrıçalara yakarılan dini ayinlerde, kadın ağıtlarında ve tanrıça inanna'ya yazılan özel ilahilerde tercih edilmiştir. Emesal ile Emegir arasındaki farklar temel olarak ses değişimleri ve bazı özel vokabüler tercihinde ortaya çıkar. Asuriyologlar toplum içerisinde sadece kadınların kullandığı ve dini ritüellerde korunan böyle bir lehçenin varlığını, Sümer toplumundaki anaerkil izlerin veya tapınak kültürünün derinliğinin bir göstergesi olarak değerlendirir.
Sümer yazısının ve dilinin çözülme hikayesi, arkeoloji tarihinin en büyük epistemolojik başarılarından biridir. On dokuzuncu yüzyılda iran'daki Bisütun kayalıklarında bulunan ve üç farklı dilde yazılmış olan devasa kitabe, çivi yazısının şifresinin çözülmesinde anahtar rol oynamıştır. Bu kitabede Pers kralı I. Darius'un zaferleri Eski Farsça, Elamca ve Babilce dillerinde yazılmıştır. Araştırmacılar önce Eski Farsçayı çözmüş, ardından Babilce metinleri anlamlandırmaya başlamışlardır. Babilce metinler incelenirken, bu Sami dilindeki birçok kelimenin Sami kökenli olmadığı ve daha eski bir dilden ödünç alındığı fark edilmiştir. Böylece bilim dünyası Akatçanın ve Babilcenin arkasında yatan Sümer dilinin varlığını keşfetmiştir. François Thureau-Dangin ve Arno Poebel gibi öncü asurlologların çalışmaları sayesinde Sümercenin gramer kuralları adım adım ortaya çıkarılmıştır.
Yazı sisteminin gelişimi, Sümer dilinin niteliğini doğrudan etkilemiştir. ilk başlarda nesnelerin basit çizimlerinden oluşan piktogramlar kullanılırken, zamanla soyut kavramların ifade edilmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyacı karşılamak adına piktogramlar ideogramlara ve sonrasında fonogramlara dönüşmüştür. işaretlerin ses değerleri kazanması yani sesçilleşme süreci, Sümer dilinin karmaşık edebi metinleri ve soyut felsefi düşünceleri ifade edebilmesini sağlamıştır; örneğin su anlamına gelen kelime ile dahi anlamına gelen ek aynı sese sahip olduğu için su simgesi zamanla ses değerini temsil eden bir işaret gibi kullanılmaya başlanmıştır. Ucu sivriltilmiş kamışların yaş kil tabletler üzerine bastırılmasıyla elde edilen çivi biçimli izler, tabletlerin pişirilmesiyle adeta ölümsüzleşmiştir.
Sümer dili edebiyatı, insanlık tarihinin ilk büyük yazılı anlatılarını oluşturur. Gılgamış Destanı'nın ilk versiyonları, Tufan Hikayesi, Yaratılış Efsaneleri ve tanrıça inanna'nın Yeraltı Dünyasına inişi gibi dünya edebiyatını ve kutsal metinleri derinden etkileyen eserler ilk olarak Sümer dilinde kaleme alınmıştır. Bu edebi metinlerde kullanılan zengin mecazlar, atasözleri ve şiirsel anlatım dili, Sümercenin sadece bürokratik bir envanter dili olmadığını, aksine derin bir estetik altyapıya sahip olduğunu gösterir. Sümer okullarında, yani "Edubba" denilen tablet evlerinde yetişen katipler, bu edebi metinleri kopyalayarak dili nesilden nesile aktarmışlardır. Katiplerin eğitimi oldukça disiplinliydi ve bir katip adayının uzmanlaşabilmesi için Sümer dilinin tüm karmaşık işaretlerini ve terminolojisini ezbere bilmesi gerekiyordu.
Sümer dilinde kullanılan sayı sistemi ve bilimsel terminoloji, dille kültür arasındaki doğrudan bağı gözler önüne serer. Sümerler altmışlık sayı sistemini dili yapılandırırken de aktif olarak kullanmışlardır. Dildeki sayılar altmış tabanına göre adlandırılır ve bu durum astronomi ile matematik terimlerinin dilbilimsel yapısına doğrudan yansır. Gök cisimlerinin hareketlerini, arazi ölçümlerini ve tapınak mimarisini kil tabletlere kazıyan Sümerli bilginler son derece gelişmiş bir teknik terminoloji oluşturmuşlardır. Tıp tabletlerinde geçen hastalık isimleri, bitkisel ilaç terimleri ve cerrahi müdahale tanımları, Sümercenin antik dünyada ilk bilim dili olarak işlev gördüğünün açık bir kanıtıdır.
Sümer dilinin din ve mitoloji ile olan organik bağı, bu dilin ölümünden sonra bile yaşamaya devam etmesini sağlayan en temel faktördür. Sümer kozmolojisine göre evren kelimelerle yaratılmıştır ve tanrılar bir nesnenin adını söylediğinde o nesne varlık kazanır. Bu sebeple isim verme eylemi Sümer kültüründe ontolojik bir öneme sahiptir ve dildeki kelimeler mistik bir güce sahip kabul edilir. Tanrılara yapılan dualar, büyü metinleri ve tapınak ayinleri Sümerce yapıldığı için Akat ve Babil rahipleri bu dili öğrenmek zorunda kalmışlardır; tapınak kütüphanelerinde bulunan Sümerce-Akatça çift dilli sözlükler modern filologların Sümer dilini öğrenmesinde de en büyük yardımcılardan biri olmuştur.
Sümer dilinin sosyal hayata ve hukuka yansıması, yazılı kültürün insan ilişkilerini nasıl düzenlediğini gösterir. Tarihin bilinen ilk yazılı kanunları olan Urukagina Kanunları ve ardından gelen Ur-Nammu Kanunları Sümer dilinde kaleme alınmıştır. Bu hukuki metinlerde göze göz cezalandırmadan ziyade tazminat esası benimsenmiş ve suçların karşılığı dilde net ifadelerle tanımlanmıştır. Evlilik sözleşmeleri, mülk satışları, mahkeme tutanakları ve borç senetleri Sümer diliyle kaleme alınarak hukuki güvence altına alınmıştır. Bu durum dilin sadece soyut ve dini kavramlar için değil, günlük hayatın tüm pratik detaylarını eksiksiz ifade edebilecek genişlikte olduğunu göstermektedir.
Sümer dilinin tükeniş süreci ve sonrasındaki kültürel mirası, tarihin en ilginç dilbilimsel olaylarından biridir. MÖ ikinci bin yılın başlarında Mezopotamya'da yaşanan Amurru ve Elam göçleri, Sümer şehir devletlerinin çöküşüne yol açmıştır. Sümer nüfusunun Sami halklar içinde erimesiyle günlük konuşma dili Akatçaya kaymıştır. Ancak Sümer dili entelektüel bir hayalet gibi varlığını sürdürmüştür. Mezopotamya'daki son çivi yazılı tabletlerin yazıldığı MÖ birinci yüzyıla kadar, yani Sümerlerin siyasi olarak yok oluşundan yaklaşık iki bin yıl sonra bile Babil ve Asur tapınaklarında Sümerce metinler kopyalanmaya devam edilmiştir. Bu durum Sümer dilinin antik Yakın Doğu dünyasındaki muazzam saygınlığını gösterir.
Modern dilbilim açısından Sümer dili üzerindeki Asuriyoloji çalışmaları henüz tamamlanmış değildir. Dünya genelindeki müzelerde ve özel koleksiyonlarda halen okunmayı bekleyen yüz binlerce Sümerce kil tablet bulunmaktadır. Pennsylvania Üniversitesi tarafından yürütülen devasa Sümerce Sözlük (PSD) projesi gibi bilimsel çalışmalar, bu antik dilin kelime hazinesini gün ışığına çıkarmayı sürdürmektedir. Yapay zeka ve dijital görüntüleme teknolojilerinin arkeolojiye entegre edilmesiyle birlikte, kırık ve hasarlı Sümerce tabletlerin okunması hızlanmış ve dilin bilinmeyen gramer yapıları daha hızlı çözülür hale gelmiştir.
Sonuç olarak Sümer dili, insanlığın bilgi biriktirme ve bunu gelecek nesillere aktarma yeteneğinin ilk ve en büyük aracı olmuştur. Kendine özgü eklemeli gramer yapısı, zengin sembolik dünyası, gizemli kökeni ve kadınlara özel lehçesi gibi sıradışı özellikleri ile Sümerce, insan dilinin sınırlarını anlamak için eşsiz bir alandır. Konuşanlarının tarih sahnesinden silinmesinin üzerinden binlerce yıl geçmesine rağmen, bu dilde yazılan fikirler, kanunlar, matematiksel sistemler ve edebi anlatılar günümüz medeniyetinin temellerinde yaşamaya devam etmektedir. Sümer dili, insan zihninin kil tablet üzerine bıraktığı ilk kalıcı iz ve evrensel kültür mirasının en değerli yapı taşlarından biridir.

Abi saçmalamayın ya. *

Biz bir aileyiz..