saçma ve intihar

yalnızca gerçekten ciddi bir tek sorun var: intihar

yaşamın yaşanmaya değip değmediğini düşünmek, felsefenin temel sorusunu yanıtlamaktır. dünyanın üç boyutlu olması, zihnin dokuz ya da on iki kategorisi olması gibi sorunlar sonra gelir. bunların hiç önemi yok. yanıtlamak gerek önce nietzsche'nin de söylediği gibi, bir filozof saygıdeğer olabilmek için özüyle sözü bir olmak zorundaysa, bu durumda yanıtın önemi ortaya çıkar, çünkü yanıt kesin davranışı önceler. bunlar yürekte kendini gösteren apaçıklıklardır, ama onları zihinde aydınlık kılabilmek için derinleştirmek gerekir.

şu sorunun öbüründen daha öncelikli oluşunun neye bağlı olduğunu kendi kendime sorduğumda, yükümlendiği eylemlere göre diye yanıt verebilirim. varlıkbilimsel bir kanıt için ölen insan görmedim. önemli bir bilimsel doğruyu bulan galilei, yaşamını tehlikeye soktuğu anda bulgusunu kolaylıkla yalanlamıştır. bir anlamda iyi de yaptı. bu doğru diri diri yakılmaya değmezdi. dünya mı güneşin çevresinde döner yoksa güneş mi dünyanın çevresinde döner, hiç önemli değil bu. ne olursa olsun bu önemsiz bir sorundur. buna karşılık yaşamın yaşanmaya değmediğini düşünerek ölen birçok insan gördüm. kendilerine yaşama nedeni sağlayan fikirler ve yanılgılar için çelişkili bir tutumla ölen insanlar da gördüm (bu yaşama nedeni denen şey aynı zamanda eşsiz bir ölme nedenidir). bu durumda, yaşamın anlamı sorunların en önceliklisidir diyorum buna nasıl bir yanıt bulunabilir?

tüm temel sorunlar üzerinde -bununla öldürmek tehlikesine düşenleri ya da yaşam tutkusunu çoğaltanları anlıyorum- iki düşünce yöntemi olmalıdır, la palisse'inkiyle don quichotte'unki. heyecana ve açıklığa aynı zamanda erişmemizi sağlayan şey apaçıklığın ve lirikliğin dengesidir hem alçakgönüllü olan hem duygu yükü taşıyan bir konuda bilgeliğe dayanan klasik diyalektik yerini hem sağduyuya hem de duygu yakınlığına dayanan daha ılımlı bir düşünce tutumuna bırakmalı.

bir gün bana, beş yıl önce kızını yitiren bir bina yöneticisinden sözettiler, adamın o zamandan beri çok değiştiğini, bu olayın onu için için kemirdiğini söylediler. için için kemirmekten daha uygun bir sözcük bulunamazdı. düşünmeye başlamak için için kemirilmeye başlamaktır. toplum bu başlangıçlarda çok büyük şeyler bulmaz. kurt insanın yüreğindedir. onu orada aramak gerekir. varoluşun karşısındaki apaçıklıktan ışıkların ötesine kaçışı getiren ölümsü oyunu izlemek ve anlamak gerekir.

bir intiharın pek çok nedeni vardır, genel bir biçimde en göze çarpanlar en etkilileri değildir. insanın düşünerek intihar ettiği pek görülmez (yine de bu varsayım çürütülmemiştir). bunalımı başlatan şey hiçbir zaman denetlenemez. gazeteler sık sık "derin üzüntüler"den ya da "onulmaz hastalıklar"dan sözeder. bu açıklamalar geçerlidir. ama bir kötü gün dostunun bile gün gelip onunla kayıtsız bir biçimde konuştuğu olmaz mı? o suçludur işte. çünkü bu da askıda bulunan tüm kinleri ve tüm yorgunlukları ortaya dökmeye yeter...

albert camus / sisifos söyleni