rasputitsa

almanların gururu olan panzerleri işlevsiz hale getiren sonbahar yağmuru. alman kumandanlardan biri bu yağmur hakkında şunları söylemiştir;

"birden çok korkunç bir düşmanla karşılaşmak zorunda kaldık. rusların, 'rasputitsa' adını verdiği sonbahar yağmurları ve çamur. sonsuz bir çamur deryası. o kadar yapışkan ve kötüydü ki, üzerindeki her şey yapışıyordu. bir tank, kamyon, at ya da bir insan olsun, tuttuğu hiçbir şeyi bırakmıyordu. her türlü hareketi imkansız hale getiriyordu. günde 30 km yerine, 5 ila 8 km gidebiliyorduk. bir adımın önüne diğerini koymak insanüstü bir güç gerektiriyordu. wehrmacht'ın gururu olan panzerler oldukları yere çakılmıştı."

bunun üzerine hitler, askerlerine şöyle yazmıştı;

"doğu cephesindeki askerler, yoldaşlarım; bugün her şeyi sonlandıracak savaş başlıyor." :1 kasım 1941

ruslarla ve çamurla mücadele etmekten bitkin düşen wehrmacht, hitler'in verdiği gaz neticesinde bir süre daha sıkı mücadele verdiler. kışın gelmesiyle donan toprak sayesinde, almanlar bütünüyle moskova'ya ilerleyişlerini sürdürdüler.