notes sur chopin

andre gide'in chopin ve onun benzersiz eserlerine saygı duruşudur. andre gide aynı zamanda kendisi de piyanoda chopin'in eserlerini çalan duyarlı bir müzik dinleyicisidir. ölümünden bir ay önce çekilmiş bir belgesel filminin sonunda yazarın genç bir piyaniste verdiği piyano dersi gösterilir ve gide burada söze: ''hayatım boyunca hiç kimseyle ve hiçbir yazar ve kompozitörle geçirmediğim kadar uzun zamanı chopin'le geçirdim,'' diye başlar. bu kitabın amacı sadece chopin'in dehasını teslim etmek değil aksine onun ruhunun ve sanatının inceliklerini bir nebze de olsun anlatarak chopin'in eserlerini yorumlayan virtüözlerin chopin'e ihanetinin önüne geçmek, dinleyicilere tüm saflığı ve kendiciliğiyle chopin'in eserlerini ve ruhunu duyumsatmaktır. çıkış noktası da chopin'in bir dileğidir:

--spoiler--
''olmadığım gibi görünmektense bilinmemeyi yeğlerdim.''
chopin
--spoiler--

--spoiler--
chopin'De hiçbir zaman sıradan ve beklenir olmayan her ton değişimi bu tazeliği, fışkıran yeniliğin neredeyse ürkek coşkusunu, serüvene yatkın ruhun, önceden belirlenmemiş ve manzaranın sadece yavaş yavaş belirginleştiği yollarda yaşadığı o hayranlıkla bakakalmanın sırrını saklamalı, korumalıdır.
--spoiler--

--spoiler--
chopin önerir, varsayar, sezdirir, sevdirir, inandırır; hiçbir zaman kesinlemez, kestirip atmaz.
--spoiler--

--spoiler--
chopin duygusaldır, kederlidir, piyanodan hıçkırıkların en kederlisini duyurur: işte bu hüzünden geçerek, onun ötesinde gene de sevince ulaşır. Çünkü chopin'de egemen olan sevinçtir;(nietzsche bunu çok iyi sezmişti)bu sevinç, schumann'ın biraz yüzeysel ve bayağı neşesine hiç benzemez, mozart'takine yaklaşan bir mutluluktur bu ama daha insancıldır, doğanın bir parçasıdır vebeethoven'ın pastoral senfoni'sinde, dere kıyısı sahnesindeki o tarifi imkansız tebessüm kadar manzarayla uyum içindedir. debussy'e ve kimi rus bestecilerine kadar müziğin ışık oyunlarıyla, suyun, rüzgarın, yaprakların fısıltılarıyla, bu denli iç içe olduğunu sanmıyorum.
--spoiler--

--spoiler--
chopin'in müzik tümceleri ne kadar yalındır! mükemmel bir sanatçı olarak notalardan yola çıkar. görkemlilik düzeyine çıkarttığı bu çok basit veriyi, hemen tam anlamıyla insani bir duyguyla doldurur. chopin, kendini notaların güdümüne ve esinine bırakır; her bir notanın ifade gücü üzerine düşüncelere dalmış gibidir. şu notanın ya da şu çift notanın, üçlü ya da altılı perde aralığının dizi içindeki konumuna göre başka başka anlamlara kavuştuğunu duyumsar ve pes sesin beklenmedik bir değişimiyle, ona ilişkin söylediğinden farklı bir şey söyletir. onun ifade gücü işte bundan kaynaklanır.
--spoiler--

--spoiler--
chopin'in en doyulmaz, en özel yeteneği, bütün diğerlerinden hayranlık verici şekilde ayrıldığı nokta bence, onun eserlerinde tümcenin hiç kesilmeyişidir; bir ezgi tümcesinden bir başkasına, duyumsanmayan, fark edilmeyen kayıştır, birçok bestesinin ırmak gibi akıcı olduğu izlenimini koruyan ya da bu izlenimi veren budur.
--spoiler--