müstezat

arapçadan türkçeye geçmiş bir kelimedir.'ziyade'anlamındadır.çoğaltılması istenilen artmış anlamında türkçe karşılığı plan kelime edebiyetta her dizesine küçük bir dize eklenmiş divan edebiyatı nazım türü olarak görülür.

(bkz: serbest müstezat)

uyak düzeni genellikle aa, bb,... ya da ab, ab,... şeklinde olan; bir uzun, bir kısa dizeden oluşan koşuk biçimidir.

kısa mısralarına ziyade adı verılır. zıyadeler anlamca uzun mısralara baglıdır. uzun mısralar kendı aralarında kafıyelıdır.

Müstezat Nazım Şekli Özellikleri:
1. Her beyitte uzun mısraların sonuna eklenen ve ziyâde mısra da denilen kısa mısralar yer alır.
2. Gazelden türemiştir.
3. Genellikle divanların gazelleri ve kasideleri arasında yer alır..
4. Müstezatta gazelde olduğu gibi aşk, şarap, güzellik ve aşkın ıstırabı gibi konular işlenir.
5. Divan şiirinin sanatlı ve artistik şekillerindendir. Kısa dizeler okunsa da okunmasa da beytin anlamı bir bütünlük oluşturur.

Bülbül yetişir bağrımı hûn etti figânın
Zabt eyle dehânın
Hançer gibi deldi yüreğim tîg-i zebânın
Tesîr-i lisânın.

artık (ziyade) mısralı şiirdir.

şöyle bir örneği vardır ki çok hoştur...
ey şûh-ı kerem-pişe dîl-i zâr senindir
yok minnetin asla
ey kân-ı güher anda ne kim var senindir
pinhân u hüveydâ
sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
baş üzre yerin var
gül goncasısın gûşe-i destâr senindir
gel ey gül-i rana
neylersen edip bir-iki gün bâr-ı cefâya
sabreyle de sonra
peymâne senin hâne senin yâr senindir
ey dil tek ü tenhâ
bir bûse-i cân bahşına ver nakd-i hayatı
ger kail olursa
senden yanadır söz yine bazar senindir
ey âşık-ı şeydâ
çeşmân-ı siyeh mest-i sitem kakülü pür-hâm
ebrûları pür-çîn
benzer ki bu dîldâr-ı cefâkâr senindir
biçâre nedîmâ