large hadron collider

3 ay içinde denenecek, ve belki de zamanda yolculuğa ilk adımları attıracak teknoloji. sonucunda ve geliştirildiğinde varoluşun sırları çözülebilecek deniyor. heyecanla bekliyoruz.
http://lhc.web.cern.ch/lhc/

(#2989282)

bu yıl yaz sonu, güz başlangıcı gibi testlere başlanması, 2009'un hemen başında ise "motor" denilmesi öngörülen çarpıştırıcı.

atlas'ı alice'i okudukça ve sitesinde içlerini, sanal da olsa, gezdikçe içimi bir ürperti sarar ey sözlük. o ne muazzam bir yapı, ne görkemli bir deney hazırlığıdır. oradaki larc az gelir az, hüuc deyin ona, kolosıl deyin. biz ise, gözlemci ülke olarak da olsa, kenarda duruyoruz işte, dozer izleyen tespihli mahalle delikanlısı şeklinde bekleşiyoruz.

protonlardan birini de bizim için çarpıştırıp bakın bakalım var mıymış manyetik monopol ya da şu meşhur higgs boson'u, peki evrenin ilk oluşumu big bang hakkında ne söylüyor hadronlar? günde 50000 kişi ziyaret ediyormuş, bu devasa yapıyı. çok heyecanlıyım aybalam çok? artık alev alsın ateşleyiciler, ışık hızı ile dönsün hadronlar, çarpışıp hadrnoların gluon-kuark yapısı ortaya çıksın. hatta eliniz değmişken bir bakın şu bölünemez dediğimiz leptonlara, belki elektronu paraçalayabiliriz! tamam salakça ama olsun yahu, ya tutarsa?

dün itibariyle ilk hazırlıkların başlatıldığı çarpıştırıcı. nedir efenim bu ilk hazırlıklar? şüphesiz ki, çarpıştırılacak protonların 27 kilometrelik dairesel mekan içerisinde izlemeleri gereken güzergâh üzerinde kalmaları için manyetik hatlar kullanılmaktadır. bu hatlardan olabildiğince yüksek düzeyde verim alabilmek için bu hatların süperiletken özellik gösterebilecekleri mutlak sıfır noktasına kadar soğutulmaları gerekmektedir. bulunduğumuz aşamada bu soğutma planı kademeli olarak gerçekleştiriliyor. yaklaşık 1 ay içerisinde de çarpıştırmalar başlayacak.

"hayatın sırrını verecek mi bu düdük makarnası" şeklinde özetlenebilecek bir zihniyet ile bu hadiseyi takip eden organizmaların paniğe kapılmamalarını, bu projenin uzun soluklu bir proje olduğunu, ilk sonuçları yaklaşık 1 yıl sonra almaya başlayacağımızı tekrar hatırlatmak isterim. çarpıştırmalar esnasında tünelin 4 noktasına konuşlanmış capon turistler canon dijital fotoğraf makineleri ile bu çarpışmaların fotoğraflarını çekiyor olacaklar. bu fotoğraflar raw data olarak depolandıktan sonra, c++ ve fortran vasıtası ile analiz edilmeye başlanacak.

bu projeyle eş güdümlü olarak yürütülen başka projeler de mevcut. örneğin fp420 adı verilen projede, protonları kafa kafaya çarpıştırmak ve burada açığa çıkan enerjiyi analiz etmek yerine, belli bir süre sırt sırta giden protonların bu süre boyunca enerji alışverişleri incelenecek.

bir diğer proje, saniyede gerçekleştirilen çarpışma sayısının kademeli olarak arttırılması ve bu çarpıştırmaların incelenmesini amaçlıyor. sözün özü, atlas projesinden çıkacak ekmek çok çıkarmasını bilene.

bu deney sayesinde günes sistemimizin olusumuda kesfedilmis olmakla beraber, yok olma ihtimalimizin de bulunmasi söz konusudur.
Eger yok olma riskini göz önünde bulundurmaz isek; evrenimizdeki tanimadigimiz %96lik bölümü de tanimis olacagiz.
her ne kadar türkiyenin maddi bir katkisi olmasa da, bu aletin yapimindaki binlerce profesör ve mühendisler arasinda türk profesör ve mühendislerimiz de yer almislardir.

hani dünya yok olacaktı sorusunu yönelttiğim deney.