gelengi

Vücudun genel rengi, üst tarafı sarımtırak kahverengimsi veya sarımtırak siyah kırçıllıdır. Alt tarafı sarımsı kirli beyaz renkte, yan taraflar ise alta nazaran göze çarpacak derecede açık renktedir. Baş uzunca, alın geniş ve üstten basık olup buruna doğru daralmaktadır. Kulaklar çok küçülmüş ve kabarık bir deri kıvrıntısı görünümdedir. Gözler iri parlak ve siyah renkte olup etrafı beyaz tüylerden meydana gelen bir halka ile çevrilmiştir. Bıyıkları meydana getiren siyah kıllar uzun ve serttir. Ağzının sağ ve sol tarafında yanak torbalan vardır. Ön ayaklar, arka ayaklardan kısa olup parmaklarının ucunda sivri ve keskin tırnaklar bulunmaktadır. Açık kırmızımsı sarı renkte olan kuyruğunun uzunluğu 40-90 mm. kadar olup uç kısmında sarımsı kıllardan oluşmuş bir püskül bulunur. Vücut uzunluğu 180-330 mm., ağırlığı ise 150-220 gr arasında değişir.
Islık çalar gibi ses çıkarırlar. Gelengilerin arka ayaklarının üzerinde durup gıda-lanmaları ve etrafı dinleyip gözetlemeleri tipik davranışlarındandır.
iklim koşullarına bağlı olarak Şubat sonu ile Mart ayının ilk haftasında kış uykusundan uyanırlar. Bir müddet sonra çiftleşmeye başlarlar. Gelengiler 25-30 gün süren bir gebelikten sonra 2-9 yavru doğururlar. Çıplak ve gözleri kapalı doğan yavruların gözlen l ay sonra açılır. 2 ay sonra da analarından ayrılarak kendi hazırladıkları yuvalarda tek başına yaşarlar. Yılda bir döl veren gelengilerin yavruları l yıl sonra erginle-şirler ve çiftleşirler. Ömürleri 5-10 senedir.
Step ve kısa otlu yerleri tercih eden gelengiler dağlık arazide de yaşarlar. Çok yağışlı ve rutubetli yerlerde yasayamazlar. Bilhassa sabah ve akşam serinliğinde daha faaldirler. Temizliklerine çok düşkündürler. Senenin yarısını kış uykusunda geçirirler. Koloniler halinde yaşarlar.
Yuvaları iki tiptir. Birincisi kış uykusu süresince, gebelik ve yavrulama sırasında kullandıkları, derinliği 70-220 cm arasında değişen, içinde yedek besin depo ettikleri daimi yuvalardır. Bu yuvalar ekseri işlenmemiş meyilli arazilerde bulunur. ikincisi yaz mevsiminde kullanılan beslenme alanlarına yakın olan kumsal, gevşek ve işlenmemiş arazide yaptıkları derinliği 50-60 cm. olan geçici yuvalardır.
Gelengi yuvaları dışarıya tek bir delikle açılır. Yuvaların toprak altı sistemlerinin hiçbir zaman birbirleri ile bağlantısı yoktur. Her yuva tek bir zararlıya aittir. işlek olan gelengi yuvalarının ağzında genellikle zararlının taze pislikleri bulunur.
Gelengiler nadiren su içerler; su gereksinimlerini genellikle yedikleri bitkilerden sağlarlar. Ağustos sonu ve Eylül ayında kış uykusuna yatmaya başlarlar.

görsel
*